Katyusha và Bạch Dương (1)

(Thứ nhất)

Tin tức Yandarbiyev bị xử bắn ở Moscow giống như ngòi nổ kích hoạt quả bom Chechnya chất đầy thuốc súng. Moscow đã dùng thái độ cứng rắn nhất để thể hiện quyết tâm của mình: ngươi dám xử tử Tổng bí thư Xô viết của Cộng hòa tự trị Chechnya, vậy ta sẽ trực tiếp xử bắn kẻ phản quân phái đến đàm phán, không cần qua bất kỳ thủ tục pháp lý thông thường nào, hoàn toàn theo ý muốn cá nhân của Yanaev.

Không chỉ quân nổi dậy Chechnya tức giận, mà ngay cả đối thủ cũ của ông, Tổng thống Bush, cũng phải ngước nhìn, và riêng tư bình luận với giọng điệu có phần ghen tị rằng chỉ có nhà lãnh đạo Liên Xô mới có khí phách thẳng thắn như vậy.

Thế giới phương Tây, vốn thích xem náo nhiệt, tiếp tục thổi phồng các nhà lãnh đạo Chechnya và ví cái chết của Yandarbiyev như sự hy sinh của một chiến binh tự do vĩ đại. Lần này, Liên Xô không để họ nói lung tung, mà ngay lập tức phát động phản công dư luận.

Chỉ một ngày sau khi tin tức về cái chết của Yandarbiyev được công bố, quân nổi dậy Chechnya bắt đầu tấn công một số căn cứ quân sự ít ỏi trong lãnh thổ. Dudayev đã dụ dỗ được quân đồn trú ở Grozny, và binh lính Chechnya ở một số thành phố lớn khác cũng hưởng ứng. Thêm vào đó là những thanh niên bị mê hoặc, muốn đấu tranh vì Chechnya, nhanh chóng tập hợp thành một lực lượng vũ trang hơn vạn người.

Dưới khẩu hiệu "Vì Chechnya" của Dudayev, cuộc chiến Chechnya hùng tráng đã bắt đầu.

Quân đội Liên Xô đồn trú gần như không có sự chuẩn bị nào khi đối mặt với một nhóm cuồng tín tôn giáo, nhưng không ai sợ hãi, cũng không ai rút lui. Mọi người đều lặng lẽ lắp lưỡi lê vào súng trường AKM, chờ đợi kẻ thù đang đến. Lệnh từ cấp cao nhất ở Moscow được truyền xuống từng lớp, đến tai mỗi binh sĩ: tất cả mọi người phải cố thủ tại doanh trại chờ quân tiếp viện đến, Liên Xô ở cùng các bạn.

Varennikov trước đó đã thảo luận với Yanaev về tuyến tấn công. Yanaev cho biết, các căn cứ quân sự Liên Xô trong lãnh thổ Chechnya không được rút quân, họ phải cố thủ tại chỗ chờ các đơn vị tấn công hội quân. Những địa điểm đó đều là những địa hình dễ thủ khó công, một khi mất sẽ khó chiếm lại hơn nhiều.

Ngay ngày thứ hai sau khi các tay súng Chechnya phát động tấn công, quân đội Liên Xô đã chờ đợi lâu ngày ở biên giới bắt đầu tiến vào Chechnya. Không bị ảnh hưởng bởi sự tan rã, họ vẫn là lực lượng tinh nhuệ nhất của Cộng hòa. Quân đội Liên Xô, vốn chưa thoát khỏi bóng đen Afghanistan, đang rất cần một chiến thắng đẹp mắt để rửa sạch nỗi nhục trước đây.

Mùi khói súng hăng hắc và mùi máu tanh ngập tràn trong không khí lạnh lẽo. Những người lính Liên Xô mặc áo khoác màu be dường như cảm thấy phổi bị tê cóng mỗi khi hít thở. Họ vừa đẩy lùi một đợt tấn công thăm dò của các tay súng Chechnya, đối phương bỏ lại bốn năm xác chết rồi vội vã rút lui. Tuyết trắng bị lựu đạn nổ tung, lộ ra đất đen cháy xém, lởm chởm như một cái phễu hình nón trước chiến hào.

Chính ủy già đồng chí Valentin cùng một nhóm tân binh đóng giữ tuyến phòng thủ phía tây nam. Nhóm thanh niên đến từ Uzbekistan và Tajikistan này là những người lính giỏi do đồng chí Valentin tự tay huấn luyện mấy tháng trước. Kỷ luật thép khiến họ không hề sợ hãi khi đối mặt với kẻ thù đông hơn mình gấp mấy lần. Cuộc tấn công của địch vừa rồi, ngoại trừ một binh sĩ bị mảnh vỡ sượt qua cánh tay, những người khác đều không bị thương.

"Đồng chí Valentin, kẻ địch đã bắt đầu rút lui rồi, chúng ta giữ vững trận địa, xin báo cáo tình hình thương vong của đơn vị anh?" Một giọng nói lớn trong thiết bị liên lạc hỏi Valentin.

"Không có thương vong." Chính ủy già tự hào trả lời.

"Được rồi, tiếp tục cảnh giác, những người Chechnya đó sẽ không dễ dàng bỏ cuộc đâu, Liên Xô ở cùng chúng ta." Người liên lạc viên nói.

"Vâng, ở cùng chúng ta." Câu trả lời của chính ủy già có chút thất vọng, sau khi bị kẻ thù cắt đứt liên lạc bên ngoài, những người lính trong căn cứ giống như con thuyền cô độc trôi dạt trên biển cả, ngay cả ông cũng không rõ, liệu Tổ quốc vĩ đại có quên họ hay không.

Kết thúc cuộc gọi, Valentin với vẻ mặt rắn rỏi nở nụ cười quay lại nói với những người lính trẻ đang thở hổn hển, "Làm tốt lắm, các chàng trai, tôi tin rằng những kẻ Chechnya đáng chết này sẽ không dám tấn công liều lĩnh vào ban ngày nữa." Chính ủy già vác súng vỗ vai những chiến binh trẻ, ý muốn động viên.

Một trong những người lính, sau khi thay băng đạn rỗng và lắp lại băng đạn mới, quay lại hỏi cụ Valentin: "Chính ủy, sao cụ biết chúng sẽ không tấn công nữa?"

Chính ủy lặng lẽ nhìn về phía những người đã rời đi, điều đó khiến ông nhớ đến những đồng đội ở thung lũng cao nguyên Afghanistan, ông chậm rãi nói: "Họ không sợ chết, nhưng điều đó không có nghĩa là họ ngu ngốc. Họ đã đại khái nắm được phòng tuyến của chúng ta, chắc chắn tối nay sẽ lên kế hoạch đột kích, tối nay các cháu hãy mở to mắt ra, đừng ngủ quên đấy."

Nói xong câu đó, chính ủy già châm một điếu thuốc lặng lẽ ngồi xổm trong hầm cá nhân hút thuốc, cố gắng cúi đầu thấp hơn một chút, đề phòng bị lính bắn tỉa phát hiện điểm đỏ của tàn thuốc. Thực ra tuổi ông không còn trẻ, chỉ là nhiều năm gian khổ trong môi trường chiến tranh đã khiến ông trông giống một người đàn ông già dặn hơn.

"Đồng chí chính ủy, sao anh không đi?" Một tân binh hỏi đùa, "Tôi nghe nói một số chỉ huy căn cứ quân sự đã sớm rút lui, bỏ lại lính của họ mà chạy trốn, anh đã lớn tuổi như vậy rồi, tôi còn tưởng anh sẽ chạy thoát thân trước chứ."

"Suỵt, bọn trẻ này, nói nhỏ thôi." Chính ủy vội vàng dập tắt tàn thuốc, ném xuống đất, rồi nói với những người lính trẻ không kiêng nể này, "Nói ra các cháu không hiểu, là một **đảng viên**, không phải để đòi hỏi, mà là luôn sẵn sàng cống hiến và hy sinh cho Tổ quốc."

---

"Tỉnh táo lên, quân tiếp viện sẽ đến vào sáng mai, khi đó chúng ta sẽ có một bữa sáng thịnh soạn với khoai tây và thịt bò ở hậu phương." Chính ủy nói dối những người lính một cách thiện chí.

Mặc dù chính ủy dùng giọng điệu nhẹ nhàng để nói về chủ đề đau buồn, nhưng bầu không khí vốn đã dịu đi từ trong chiến tranh lại lập tức trở nên đông cứng. Ai nấy đều im lặng, mặc dù chính ủy già nói quân tiếp viện sẽ đến vào sáng mai, nhưng không ai biết trong mười bốn giờ tiếp theo sẽ có biến cố gì xảy ra.

Chính ủy vỗ đầu mấy chàng trai này, cười mắng: "Đừng có trưng cái mặt ủ rũ nữa, chẳng phải mọi thứ vẫn ổn sao. Nào, hát một bài để làm dịu căng thẳng, lát nữa đánh Chechnya cũng sẽ không căng thẳng nữa."

"Đợi đã, tôi có đàn harmonica để đệm theo." Một người lính trẻ đội mũ sắt lấy ra một chiếc harmonica từ trong ngực áo, nâng niu như báu vật cho mọi người chiêm ngưỡng, anh ta tự hào nói, "Đây là chiếc harmonica bạn gái tôi, Natasha, tặng tôi. Vốn dĩ năm nay phục vụ xong là tôi sẽ về cưới cô ấy rồi."

"Ha ha, vậy thì chúc mừng anh nhé, đồng chí Ivanov." Chính ủy già khoác vai anh ta, nói đùa, "Vậy thì anh hãy trình bày một bài 'Katyusha' cho mọi người nghe đi, các anh nói có đúng không?"

"Được thôi, chính ủy đồng chí đã nói vậy thì tôi xin hát một bài."

Chàng trai thanh tú tên Ivanov gật đầu, anh ta cẩn thận dùng tay áo lau cây harmonica, tránh làm bẩn, sau đó nhẹ nhàng đặt cây harmonica lên môi, thổi lên bài hát chiến tranh vệ quốc quen thuộc của Liên Xô "Katyusha".

"Khi hoa lê nở rộ khắp chân trời, trên sông lướt nhẹ một tấm voan mềm; Katyusha đứng trên bờ dốc, tiếng hát như ánh xuân tươi sáng."

Giai điệu harmonica còn du dương hơn cả accordion, giai điệu mà Ivanov thổi khiến mọi người đều lặng im. Như thể vừa nãy xung quanh vẫn là chiến trường đẫm máu, giây phút sau đã biến thành cánh đồng vàng rực nắng.

"Cô gái hát một bài ca tuyệt vời, nàng hát về đại bàng trên thảo nguyên; nàng hát về người yêu dấu, nàng còn giấu thư tình của người yêu. A, tiếng hát ấy, tiếng hát của cô gái, hãy bay theo ánh mặt trời rực rỡ."

Những người lính cầm súng, khẽ hát theo nhịp, như thể cảnh tượng đẫm máu vừa rồi chỉ là một cơn ác mộng kinh hoàng, họ chỉ vừa trải qua một ngày huấn luyện, ngồi trước lò sưởi trong doanh trại, ôm một tách cà phê và cười nói. Valentin lặng lẽ tháo mũ sắt, bên trong kẹp một bức ảnh ông chụp cùng vợ, năm đó là mùa hè, bà cười rất ngọt.

Mặc dù vợ ông đã qua đời vì bệnh ung thư vào năm ngoái, nhưng đối với Valentin, bà chỉ đang chờ đợi ông ở một nơi rất xa.

Giống như cô gái tên Katyusha trong bài hát, đang chờ đợi người yêu trở về từ chiến trường.

"Đến chiến sĩ nơi biên cương xa xăm, hãy truyền lời hỏi thăm của Katyusha; chiến sĩ trẻ tuổi canh giữ biên cương, trong lòng nhớ nhung cô gái phương xa; dũng cảm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, tình yêu của Katyusha mãi thuộc về anh."

Ivanov thổi xong đoạn nhạc cuối cùng, xung quanh im lặng không một tiếng động. Âm nhạc xoa dịu căng thẳng, những người lính trở nên bình tĩnh. Ivanov nhét cây harmonica vào áo khoác, ôm súng ngẩng đầu nhìn về phía xa.

"Natasha yêu quý, khi mọi chuyện kết thúc, anh sẽ về nhà."

Ivanov cười rất hạnh phúc, như thể cô gái yêu quý đang ở ngay trước mắt.