Đề xuất duyệt binh

(Phần một, còn cập nhật vào tối ngày 1)

"Ông nói là sẽ tổ chức lễ duyệt binh Quảng trường Đỏ kỷ niệm 47 năm Chiến thắng Vệ quốc vĩ đại vào ngày 9 tháng 5 năm nay?" Pavlov có vẻ khó tin nhìn đề xuất của Yanaev, "Nhưng liệu có quá gấp gáp không, bây giờ đã là cuối tháng hai rồi, hơn nữa năm nay cũng không phải là dịp kỷ niệm lớn của Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, nên tôi nghĩ..."

Pavlov do dự một chút, rồi vẫn nói ra: "Ý tôi là nên hoãn lại một chút, đợi đến kỷ niệm 50 năm chiến thắng kháng chiến rồi hãy tổ chức duyệt binh Quảng trường Đỏ thì sao? Đến lúc đó kinh tế của chúng ta dần phục hồi, vượt qua giai đoạn khó khăn nhất rồi mới duyệt binh cũng chưa muộn."

"Không không không, Thủ tướng Pavlov, chúng ta không thể đợi đến lúc đó mới tổ chức duyệt binh." Yanaev liên tục nói ba từ "không" để bày tỏ mức độ quan trọng của mình, "Ông còn nhớ đầu tháng 11 năm 1941 không, đúng vào thời điểm then chốt của Trận chiến Moscow. Quân đội Quốc xã Đức đã áp sát Moscow, xe tăng của chúng chỉ cách Moscow 25 km, thậm chí ở Quảng trường Đỏ còn có thể nghe thấy tiếng đạn pháo nổ. Nhưng để khích lệ tinh thần binh sĩ, đồng chí Stalin đã kiên quyết quyết định duyệt binh, và thời gian chính là vào Ngày Cách mạng Tháng Mười truyền thống."

"Bây giờ tình hình của chúng ta chẳng phải giống như thời khắc nguy cấp nhất lúc đó sao? Chỉ là kẻ thù không ở bên ngoài, mà ở bên trong chúng ta. Trong mắt họ, Liên Xô chính là một tòa nhà sắp đổ, những kẻ này chỉ mong chúng ta tự phá hủy trường thành của mình. Vì vậy tôi muốn trịnh trọng tuyên bố với họ rằng, chúng ta chỉ trải qua những khó khăn ngắn ngủi, chứ không hề thất bại."

Cách làm của Yanaev chính là muốn thể hiện thái độ với phương Tây rằng Liên Xô không hề sụp đổ, giống như khi Hitler từng bước áp sát và tưởng chừng cả Liên Xô đã nằm trong tầm tay, thì cốt truyện đã quay 180 độ.

Biết được ý định thực sự của Yanaev muốn tổ chức duyệt binh, Pavlov cũng từ phản đối chuyển sang mặc định. Ông còn đưa ra một câu hỏi then chốt: "Lễ kỷ niệm chiến thắng Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại lần này, có cần mời các nước đồng minh xã hội chủ nghĩa khác không?"

Tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc đã tan biến trong Cách mạng Nhung, Romania cũng đã là thiên hạ của Ủy ban Mặt trận Cứu quốc, Hungary cũng là cái nôi của chủ nghĩa xã hội dân chủ. Còn Nam Tư thì đang chìm trong sóng gió tan rã không biết đi về đâu.

Việt Nam, Triều Tiên, Cuba, và một quốc gia xã hội chủ nghĩa luôn có mối quan hệ phức tạp với Liên Xô đã trở thành những quốc gia trong danh sách mời duyệt binh lần này. Ba nước đầu tiên nếu không có gì bất ngờ chắc chắn sẽ xuất hiện trên Quảng trường Đỏ, còn nước cuối cùng có đến hay không, Yanaev cũng không rõ. Và điều mà Pavlov ngập ngừng muốn nói, chính là quốc gia cuối cùng đó.

Mặc dù nhờ nỗ lực của Yanaev, quan hệ giữa hai nước dần được xoa dịu. Một số khu vực biên giới từng gây tranh cãi cũng đã được hai bên Liên Xô và láng giềng phía nam nhượng bộ và chọn cách cùng phát triển. Nhưng trong mắt Liên Xô, đặc biệt là một số tướng lĩnh diều hâu, họ vẫn là những "nhân viên ngoại biên" của NATO, một quả bom nặng ký đe dọa vùng Viễn Đông của Liên Xô.

Nhưng mỗi lần những lời nói như vậy bị Yanaev biết đến đều sẽ bị thông báo phê bình, tình tiết nghiêm trọng hơn thậm chí còn bị cảnh cáo trực tiếp. Yanaev biết tầm quan trọng của việc lôi kéo láng giềng phía nam, Liên Xô đã không còn cách nào để một mình đối mặt với cảnh sát thế giới ngày càng ngạo mạn, điều duy nhất ông có thể làm là lôi kéo một đồng minh đủ trọng lượng, cùng nhau chống lại tuyên truyền tà ác của Hoa Kỳ.

"Mời tất cả các nước xã hội chủ nghĩa." Yanaev nói, sau đó ông thêm một câu: "Tiện thể gửi lời mời đến cả những người hàng xóm châu Âu đang sợ chúng ta, còn việc họ có muốn đến hay không thì đó là chuyện của họ."

Yanaev chưa bao giờ đặt hy vọng vào phương Tây, thực tế thì Nga-Xô ở rìa lục địa châu Âu ngay từ đầu đã là đối tượng bị cô lập và bắt nạt, vì vậy Liên Xô mới cố gắng phát triển, xây dựng cỗ máy chiến tranh mạnh mẽ nhất, mục đích là để thoát khỏi tình thế bị cô lập. Tuy nhiên, thực tế tàn khốc là sự trỗi dậy của Liên Xô đã gây ra sự hoảng loạn cho các nước tư bản cũ, họ liên kết lại âm mưu bóp nghẹt chính quyền cách mạng vĩ đại nhất, và gọi Liên Xô là đế chế đỏ tà ác.

Điều này cũng khiến Yanaev hiểu ra một điều. Một quốc gia không có sức mạnh tổng hợp quốc gia hùng mạnh, chỉ dựa vào việc xây dựng một cỗ máy chiến tranh khổng lồ thì chẳng khác nào hành động "nhổ mạ giúp cây lúa" (hái mạ để giúp cây lúa lớn nhanh). Chỉ khi sở hữu sức mạnh kinh tế đáng nể tương tự, thế giới phương Tây mới chịu cúi đầu trước Liên Xô.

"Vậy thì quốc gia ở phía nam cũng gửi một bản sao nhé?" Pavlov hỏi.

"Vài ngày nữa sẽ có cơ hội ra nước ngoài thăm họ, thiệp mời đó tôi muốn đồng chí Ryzhkov đích thân trao tận tay họ." Yanaev nói. Ở đất nước này quá lâu, mỗi ngày đắm chìm trong những âm mưu chính trị đấu đá lẫn nhau, ông gần như đã quên đi cuộc sống nhàn nhã, an nhàn trước khi xuyên không.

"Tôi hy vọng có thể tiếp tục tăng cường thực hiện cải cách mở cửa với họ, đặc biệt là hỗ trợ và giao dịch về công nghiệp nhẹ. Mặc dù đối với công nghiệp nhẹ lạc hậu của Liên Xô thì điều này chỉ là muối bỏ biển, nhưng tất cả các dự án từ từ hội tụ lại sẽ trở thành một lực lượng không thể coi thường."

Do nhiều lý do về thể chế và kinh tế, các cuộc đàm phán giữa Liên Xô và nước láng giềng phía Nam luôn diễn ra một cách cực kỳ chậm chạp. Cuối cùng, Ryzhkov đã đề xuất việc khoanh vùng một khu vực thí điểm tại các thành phố lớn biên giới để thực hiện các chế độ giao thương hàng hóa khác nhau, tức là thí điểm khu vực thương mại tự do kinh tế. Nếu thực sự khả thi, thì sẽ dần dần được nhân rộng ra toàn Liên Xô, thậm chí cả các nước cộng hòa liên bang.

Đương nhiên khi ý tưởng này được đưa ra, Yanaev hoàn toàn tán thành, bây giờ điều ông cần làm là đàm phán thương mại với Trung Quốc, thử nghiệm các cải cách khác nhau trong khu thương mại tự do kinh tế.

"Ông nói là Bộ trưởng Kinh tế Ryzhkov sẽ thăm Trung Quốc, tiện thể mang thiệp mời đến tận nơi sao?" Pavlov nói với vẻ khó tin, "Dáng vẻ này có vẻ quá long trọng rồi. Mặc dù gần đây hai nước đang tìm kiếm hợp tác kinh tế chiến lược sôi nổi, nhưng dùng cách này thì thực sự..."

"Tôi biết ông muốn nói gì, đồng chí Pavlov." Yanaev gật đầu, giơ tay ngắt lời Pavlov, ông nói: "Mặc dù giữa chúng ta từng có xích mích, nhưng tôi cũng rất rõ một điều, Mỹ có rất nhiều đồng minh quan trọng, còn Liên Xô chúng ta thì sao? Đồng minh cuối cùng cũng tan rã vào năm 1991. Lúc này, những quốc gia vẫn còn cùng một phe, càng là đối tượng chúng ta cần lôi kéo. Cứ mãi bám víu vào những ân oán cũ, sẽ không có tiến bộ đâu."

Yanaev nói với vẻ cảm thán: "Huống hồ họ đã từng tin tưởng Liên Xô chúng ta đến vậy, tin tưởng lý tưởng cộng sản vĩ đại sẽ thành hiện thực."

"Vì vậy chúng ta cũng tuyệt đối không thể làm họ thất vọng."