Vĩ đại anh linh

(Phần hai, còn một phần nữa)

Kryuchkov và Pugo chưa bao giờ bận rộn như tháng tư này, để bảo vệ và tổ chức tốt lễ duyệt binh tạm thời nhưng hoành tráng này, cả hai đã rà soát kỹ lưỡng mọi mối nguy hiểm tiềm tàng xung quanh Quảng trường Đỏ. Đối với người dân Liên Xô, đây có thể là một lễ duyệt binh bình thường nhất, nhưng đối với Yanaev, ý nghĩa của lễ duyệt binh này không kém gì cuộc duyệt binh vĩ đại trên Quảng trường Đỏ vào ngày 7 tháng 11 năm 1941.

Yanaev đang chỉnh sửa bộ vest của mình trước gương. Đây là lần đầu tiên ông xuất hiện trước các nhà lãnh đạo các nước xã hội chủ nghĩa, ngoài Fidel Castro của Cuba, Tổng bí thư Đỗ Mười của Việt Nam, đại diện của Cộng hòa Mông Cổ, lãnh đạo Jan Stráský của Cộng hòa Tiệp Khắc, lãnh đạo Triều Tiên, và đại diện của láng giềng phía Nam. Khối xã hội chủ nghĩa hùng mạnh năm xưa đã tan rã sau cuộc cải cách ngu ngốc của Gorbachev, giờ đây chỉ còn lại sáu quốc gia kiên cường tồn tại trong bão tố.

Yanaev nhìn mình trong gương có chút tiều tụy, hít một hơi thật sâu, ông không biết nên đối mặt với những đồng minh cũ như thế nào, vì sai lầm của một nhà lãnh đạo ngu ngốc đã khiến toàn bộ phe đối đầu với phương Tây không còn tồn tại. Liên Xô đã mắc lỗi với các nhà lãnh đạo các nước xã hội chủ nghĩa đó.

Lúc này, tiếng gõ cửa vang lên phía sau, Yanaev nói "mời vào". Pugo và Kryuchkov bước vào từ ngoài cửa, người trước người sau, họ báo cáo với Yanaev: "Mọi việc đã sắp xếp ổn thỏa rồi, Tổng Bí thư Yanaev. An ninh lần này chúng tôi bố trí kín kẽ."

"Ừm." Yanaev đáp lại một tiếng, quay đầu lại nói với Pugo: "Các biện pháp an ninh cho các nhà lãnh đạo các nước thế nào rồi? Nhỡ có bất trắc gì trong lễ duyệt binh, phải ưu tiên đảm bảo an toàn cho họ trước, biết không?"

"Lễ duyệt binh tuyệt đối sẽ không xảy ra bất kỳ sự cố nào." Pugo lại nhấn mạnh một lần nữa, anh ta có chút nghi ngờ nói: "Nhưng Tổng Bí thư Yanaev, tôi chưa bao giờ thấy ngài lo lắng như bây giờ, lẽ nào lễ duyệt binh này có điều gì đó đặc biệt khiến ngài quan tâm sao?"

"Không có gì, tôi chỉ có chút cảm khái mà thôi." Nhìn những lá cờ rực rỡ bay phấp phới ngoài cửa sổ Điện Kremlin. Yanaev từ từ nói: "Quý vị, tôi nhớ về Liên Xô huy hoàng năm xưa. Nó giống như một vị quân vương kiêu ngạo đến mức tự phụ, thống trị hàng triệu sinh linh. Chứ không phải như bây giờ, bề ngoài lộng lẫy, nhưng thực chất đã mục nát. Chỉ cần một cú rung nhẹ, toàn bộ Liên Xô sẽ tan rã."

"Nhưng chúng ta đã vượt qua thời kỳ khó khăn nhất rồi, phải không?" Chủ tịch KGB Kryuchkov nói: "Mọi người đều nghĩ Liên Xô sẽ không còn tồn tại sau cuộc chính biến 19/8, nhưng chúng ta vẫn vượt qua được, và Liên Xô đến giờ vẫn là một trong số ít các siêu cường. Tất cả những điều này. Chẳng phải đều là công lao của Tổng Bí thư Yanaev sao? Mặc dù chúng ta đã trải qua thất bại, nhưng Liên Xô sẽ không sụp đổ, chúng ta sẽ chỉ ngày càng tốt hơn."

"Tôi cũng tin Liên Xô sẽ ngày càng tốt hơn." Yanaev mỉm cười với hai người, trong ngày vui như thế này ông không nên tỏ vẻ buồn rầu, Yanaev thu lại vẻ mặt, bình tĩnh nói với hai người bên cạnh: "Bây giờ chúng ta hãy đến Quảng trường Đỏ, duyệt binh và đón nhận ánh mắt của nhân dân."

Quảng trường Đỏ Moscow sạch sẽ, gọn gàng đang chuẩn bị đón quân đội. Bầu trời xanh biếc và những bức tường đỏ của Điện Kremlin hòa quyện vào nhau. Quần chúng đã tụ tập đông đúc, mong chờ các đoàn duyệt binh đi qua. Những cựu binh Liên Xô trong Thế chiến II cũng tập trung lại, lặng lẽ chờ đợi lễ duyệt binh bắt đầu.

Một số người trong số họ cũng từng đứng trên Quảng trường Đỏ vào tháng 11 năm 1941, áo quần tả tơi, chờ đợi hiệu lệnh tập hợp vang lên, cũng từng chứng kiến hỏa lực tàn khốc của Quốc xã Đức, và những bóng lưng mờ nhạt xông lên dưới làn đạn. Cũng từng cùng dòng lũ thép tiến vào Berlin, tận mắt chứng kiến lá cờ chiến thắng được cắm trên đỉnh Tòa nhà Quốc hội.

Họ tự hào và kiêu hãnh vì Tổ quốc hùng mạnh của mình, mặc dù chiến tranh đã cướp đi những thứ quý giá nhất của họ, nhưng Tổ quốc vĩ đại đã không để những người phải chịu đựng chiến tranh này mất mát thêm nữa.

Cựu binh Vasily lần đầu tiên tham dự lễ duyệt binh lớn, từ thị trấn nhỏ ở nông thôn đến, ông nhìn Quảng trường Đỏ Moscow trang nghiêm, lập tức nhớ đến những đồng đội đã âm dương cách biệt với mình. Ông nghẹn ngào nói: "Các bạn có thấy không? Hỡi những người đồng đội thân yêu, đây chính là Tổ quốc hùng mạnh mà các bạn đã từng mong ngóng đó!"

Trước khi buổi lễ bắt đầu, Vasily chống gậy, được người khác đỡ đi tham quan Lăng mộ Liệt sĩ Vô danh nằm ở phía tây bắc Quảng trường Đỏ, bên ngoài bức tường đỏ của Điện Kremlin, trong Vườn Alexandrovsky. Lăng mộ được xây dựng vào năm 1967, trước thềm kỷ niệm chiến thắng Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Trên lăng mộ bằng đá cẩm thạch đỏ sẫm, hướng mặt về phía bắc, chạy theo hướng đông-tây, một tác phẩm điêu khắc bằng đồng hình mũ sắt và cờ quân đội được đặt hơi lệch về phía tây, tạo hình đơn giản, rõ ràng, mang ý nghĩa trang trọng, sâu sắc.

Trước mộ có một ngọn đuốc hình ngôi sao năm cánh lồi, ngọn lửa phun ra từ trung tâm ngôi sao năm cánh, cháy liên tục từ khi xây dựng, không bao giờ tắt, tượng trưng cho tinh thần liệt sĩ vĩnh viễn chiếu sáng nhân gian.

Vasily đặt những bông hoa trắng tinh khiết trước bia mộ. Bia mộ này, được xây dựng để tưởng niệm những liệt sĩ vô danh đã hy sinh trong Chiến tranh Vệ quốc, khiến ông lập tức nhớ lại những đồng đội từng chiến đấu chống lại quân phát xít trong chiến hào. Giữa những giọt nước mắt nhòa, dường như ông lại thấy cảnh pháo lửa ngút trời, và những bước chân không ngừng tiến lên của đồng đội.

"Hỡi những người đồng đội thân yêu, bao nhiêu năm đã trôi qua, tôi cuối cùng cũng có cơ hội gặp lại các bạn. Dù tôi không biết thi thể của các bạn nằm ở góc nào của Tổ quốc, nhưng tôi biết linh hồn các bạn sẽ tụ họp ở nơi này, không tan biến, không diệt vong. Vì vậy tôi chọn nơi đây, dâng lên các bạn bó hoa này."

Trước mặt Vasily, không phải là một bia mộ lạnh lẽo, mà là một tượng đài bất tử được vô số liệt sĩ dùng máu và linh hồn đúc nên. Những anh linh vĩ đại vẫn cầm súng thép, đứng trước bia mộ vô danh, bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc, bất chấp gió mưa, không rời nửa bước.

Vì lễ duyệt binh Quảng trường Đỏ sắp diễn ra, nên Vườn Alexandrovsky trở nên đặc biệt yên tĩnh, chỉ có ngọn lửa bập bùng nhảy múa bầu bạn với Vasily, giống như những đồng đội xưa đang cười nói bên cạnh ông.

"Cảm ơn những gì các liệt sĩ vĩ đại đã cống hiến, chính sự hy sinh quên mình của các bạn đã đổi lấy Tổ quốc vĩ đại ngày càng phát triển, công lao của các bạn sẽ được thế giới mãi mãi ghi nhớ." Không khí tĩnh lặng của bia mộ vô danh bị phá vỡ, một cô bé ngây thơ xuất hiện bên cạnh Vasily, cô bé cũng đặt một bó hoa nhỏ lên bia mộ vô danh.

Cô bé đi cùng bố từ Volgograd đến để tham dự lễ hội thường niên này. Trước đây, bố cô bé thường kể cho cô bé nghe những câu chuyện vĩ đại về các anh hùng Thế chiến II, nên cô bé cũng muốn đến thăm bia mộ liệt sĩ vô danh, cô bé nói lớn lên cũng muốn như những anh hùng đó, kế thừa ý chí của tiền bối, bảo vệ đất nước vĩ đại.

Vasily nhẹ nhàng vuốt ve bia mộ, tấm bia mộ đá cẩm thạch bóng loáng in hình khuôn mặt bạc trắng của ông, và cả những khuôn mặt trẻ trung, đội mũ sắt của những người lính trẻ mà ông thoáng thấy. Ông biết đây là những ảo giác đã ám ảnh ông bấy lâu nay. Những đồng đội đó đã chết từ mùa đông lạnh giá năm 1941, khi ông đã bạc đầu, trên bia mộ lại in hình khuôn mặt trẻ trung, không bao giờ già đi của họ.

"Hãy nhìn xem, đây chẳng phải là cảnh tượng thịnh vượng của Tổ quốc mà các bạn từng muốn thấy sao? Máu thịt của chúng ta đã đổi lấy một quốc gia ổn định và hùng mạnh, nhân dân sẽ mãi mãi ghi nhớ các bạn, giống như ghi nhớ Cách mạng Tháng Mười, mãi mãi ghi nhớ sự hy sinh của các liệt sĩ. Công lao vĩ đại của các bạn sẽ không bao giờ phai mờ, tinh thần của các bạn sẽ sống mãi với thời gian."

Vasily vừa nói xong câu này, Vườn Alexandrovsky tĩnh lặng bỗng nổi gió, những cây thông xanh hai bên bắt đầu đung đưa, cành thông va vào nhau tạo ra âm thanh như sóng vỗ, giống như những người đã khuất đang đáp lại lời Vasily.

"Ông ơi, ông đang nói chuyện với ai vậy ạ?" Cô bé hỏi với giọng non nớt rụt rè, rõ ràng là bị lời lẩm bẩm của Vasily làm cho sợ. Lúc này, bố cô bé không ở bên cạnh, cô bé liền khẽ bước đến hỏi Vasily.

"Người trên bia mộ." Vasily nhìn ánh mắt trong veo như nước hồ thu của cô bé, nghiêm túc nói.

Cô bé cũng bắt chước Vasily nhìn chằm chằm vào bia mộ rất lâu, nhưng không thấy cái gọi là người trên bia mộ, cô bé lắc đầu, chỉ vào bia mộ, nói với ông lão kỳ lạ trước mặt: "Ông lừa cháu, trên bia mộ làm gì có ai, ông xem, chỉ có hình phản chiếu của cháu và ông thôi."

"Cô bé, đương nhiên cháu không nhìn thấy được rồi, bởi vì chỉ có một mình ông mới có thể nhìn thấy những người này." Vasily nhìn những khuôn mặt trẻ trung dần mờ đi trên bia mộ, lẩm bẩm: "Họ đều là những anh linh vĩ đại."