Thảm sát

(Chương thứ ba)

Biên giới Bosnia và Herzegovina, Derventa, một thị trấn tập trung người Serb ở Bosnia.

Mấy tháng nay, pháo lửa liên miên đã biến thành phố này thành một đống đổ nát chìm đắm. Người dân vội vã đi qua những tàn tích đổ nát của các tòa nhà, tìm kiếm thức ăn để lấp đầy bụng đói. Cuộc phong tỏa kinh tế và bao vây quân sự của NATO đã làm mất đi tia hy vọng sống sót cuối cùng của người dân. Còn những thực phẩm mà máy bay vận tải Mỹ thả xuống thường bị các tổ chức dân quân cướp đi, trở thành lương thực cho quân đội.

Không chỉ vậy, những thường dân này vẫn sống dưới bóng tối. Các tổ chức dân quân Serbia như Hổ và Đại Bàng Trắng, không bị ràng buộc bởi quân đội chính quy, thậm chí còn lắp kính ngắm vào súng trường cỡ nòng nhỏ để bắn những đứa trẻ Croatia ra sông lấy nước như một trò tiêu khiển. Cứ mỗi khi tiếng súng vang lên, lại có một đứa trẻ mãi mãi ngã xuống bên bờ sông, bên cạnh là một chiếc xô nhỏ lăn lóc và một vũng máu thấm sâu vào bùn đất.

Không ai dám cứu đứa bé, vì ống ngắm của tay bắn tỉa vẫn đang tìm kiếm con mồi bên bờ sông, ngay cả mẹ nó cũng chỉ có thể trốn ở xa, ôm miệng khóc nức nở, nhìn thi thể đứa trẻ bị chó hoang xé nát và gặm nhấm. Một quốc gia hỗn loạn, những người bị tổn hại mãi mãi là những thường dân vô tội.

Đây không chỉ là cuộc nội chiến của một quốc gia, mà còn là cuộc chiến của mỗi cá nhân.

Chiến tranh đã phóng đại mặt tối của bản chất con người. Những người sống sót hàng ngày phải đối mặt với thử thách đạo đức: liệu có nên cứu những người bất hạnh hay cướp bóc lương thực, thuốc men, đạn dược của những người sống sót vô tội. Có người vì muốn sống mà vứt bỏ lương tâm, có người vì một miếng ăn mà ngã xuống dưới họng súng. Chiến tranh là sự tiếp nối tàn khốc của chính trị. Những người chưa từng trải qua những tháng ngày tăm tối đó sẽ không bao giờ biết được giá trị của hòa bình.

Derventa còn bất hạnh hơn nhiều so với các thành phố khác, bởi vì đây là một thành phố bị quân đội Croatia và người Serb ở Bosnia tranh giành liên tục. Thường thì hôm nay những người Serbia hung ác vừa đến, ngày mai lại bị người Croatia giành lấy. Sự khác biệt là người Croatia sẽ cướp sạch lương thực của người Serbia, còn quân đội Serbia thì giả vờ không thấy mà thôi.

Người Croatia đã chiếm Derventa được năm ngày, lâu hơn bất kỳ lần nào trước đây. Còn người Serb thì đang nghĩ lần này Derventa chắc sẽ không bị đổi chủ nữa. Thật ra họ không quan tâm quân đội nào chiếm đóng thành phố này, họ chỉ muốn sống sót. Sống tốt, để cuộc chiến chết tiệt này sớm kết thúc.

Nhưng lúc này, sống sót cũng trở thành một ước mơ xa vời.

Hiếm hoi có những ngày không có tiếng pháo, tiếng súng, những cư dân Serb lén lút thò đầu ra từ đống đổ nát, họ lo lắng đi trên đường phố. Trong đống đổ nát, trong những cửa hàng đổ nát, họ tìm kiếm mọi thứ có thể lấp đầy bụng đói. Ngay cả một hộp đồ hộp đã quá hạn sử dụng, hay một gói bánh quy nén nhỏ.

Khi những cư dân đáng thương đang tìm kiếm thức ăn, tiếng súng bất ngờ vang lên khiến họ lập tức cảnh giác, ngẩng đầu lên nhìn thấy một người đàn ông cầm súng cướp gói đồ của một người khác. Sau đó bắn chết anh ta ngay trên đường. Còn những cư dân địa phương dường như đã quen với tình huống như vậy, họ chỉ lặng lẽ lắc đầu, lạnh lùng quan sát người đàn ông đó từ từ tắt thở trong tuyệt vọng, sau đó tiếp tục tìm kiếm thức ăn trong đống đổ nát. Chiến tranh đã khiến họ trở nên tê liệt, tự mình sống sót mới là hy vọng duy nhất.

Ngay khi họ thầm may mắn hôm nay có thể lấp đầy bụng, hai chiếc xe tải quân sự màu xanh lá cây bất ngờ lao tới. Cư dân nghĩ rằng quân đội Croatia lại đến cướp bóc họ, hoảng sợ bỏ chạy tán loạn. Tuy nhiên, không biết từ đâu xông ra một đội quân đã dùng súng trường buộc họ dừng lại.

Khi những người này bình tĩnh lại, họ mới phát hiện ra những đội quân này đều là người Serbia. Cư dân Serbia thầm thở phào nhẹ nhõm, xem ra thức ăn trong tay hôm nay có thể giữ được rồi.

Nhưng họ đã lầm. Mọi chuyện không hề đơn giản như vậy. Một sĩ quan dẫn đầu bước ra từ phía sau binh lính, ông ta nhìn những cư dân Serbia mặt mày lấm lem bụi đất, giọng điệu có vẻ không mấy thân thiện hỏi, "Các người đều là người Serbia phải không?"

Tất nhiên đây hoàn toàn là một câu hỏi thừa thãi, nhưng người dân vẫn phải gật đầu lia lịa dưới họng súng đe dọa, nếu không thừa nhận mình là người Serbia thì họ sẽ không sống sót được. Bất kể là lực lượng vũ trang nào, cách xử tử thường dân đều đơn giản và thô bạo, không có chút dây dưa nào.

"Các người có bao nhiêu người tập trung ở đây?" Viên sĩ quan tiếp tục hỏi, đợi một lúc vẫn không ai trả lời, ông ta có vẻ mất kiên nhẫn. Trực tiếp rút súng lục chĩa vào đầu một người trong số đó, ép hỏi anh ta, "Tôi nhắc lại, các người ở đây có bao nhiêu người? Nếu anh không trả lời, tôi sẽ cho anh chết."

"Ba... ồ không, bốn mươi hai người." Người bị đe dọa gần như nhắm mắt nghiến răng trả lời, sợ rằng mình chậm một bước sẽ bị bắn chết ngay lập tức.

"Tốt lắm." Viên sĩ quan hài lòng gật đầu, ông ta quay người ra lệnh cho binh lính bên cạnh tàn sát những đồng bào này. Ông ta nói một cách lạnh lùng, "Giết hết chúng đi. Đừng để một ai sống sót."

Trong chốc lát, tiếng súng vang lên khắp nơi, lửa đạn bắn tung tóe. Những người đứng trước họng súng như những cánh đồng lúa bị gặt hái, liên tục ngã xuống. Máu và những hộp đồ hộp bị bắn thủng tung tóe. Những người trúng đạn mang theo một trái tim nóng bỏng, ngã xuống trên đống đổ nát. Còn viên sĩ quan ra lệnh tàn sát một cách vô cảm thì vẫn đang hút thuốc, trên khóe miệng còn vương một nụ cười. Đến khi không còn ai có thể đứng dậy, ông ta lại ra lệnh cho binh lính cẩn thận tìm kiếm từng thi thể, bắn thêm vài phát súng để đảm bảo tất cả mọi người đã tắt thở, rồi viên sĩ quan mới cho binh lính lên xe tải rời đi.

Hôm nay ở đây sẽ không có đội quân Croatia tuần tra. Các quân nhân Croatia đã bị mua chuộc sẽ làm ngơ trước cuộc thảm sát này. Chỉ có vị sĩ quan tình nguyện Nam Tư cấp đại tá mang tên Cavilav mới rõ mệnh lệnh cấp trên ra lệnh tàn sát đồng bào của mình.

"Chẳng có gì đáng thương cả, họ đều là vật hy sinh của chiến tranh. Hơn nữa, cái chết của những người này còn có thể đổi lấy cơ hội tăng thêm con bài cho người Serb ở Bosnia trên bàn đàm phán, tại sao không làm?" Khi sĩ quan phụ tá bên cạnh hỏi tại sao lại làm như vậy, Cavilav nói một cách thờ ơ.

Ông ta vứt điếu thuốc sắp cháy hết ra ngoài cửa sổ, tiếp tục lẩm bẩm, "Nước bẩn sẽ đổ lên đầu quân đội Croatia, đến lúc đó chúng ta sẽ được tô vẽ thành hình ảnh một đội quân côn đồ độc ác. Đây cũng là lý do tại sao cấp trên đã nghiêm cấm quân đội chính quy phát động chiến tranh chống lại dân thường nếu không bị tấn công. Chúng ta không chỉ phải đánh bại họ hoàn toàn về mặt quân sự, mà còn phải chiếm lĩnh điểm cao chỉ trích về mặt đạo đức. Chiến tranh là bẩn thỉu, miễn là có thể chiến thắng, phương tiện không quan trọng, hiểu không?"