Hiệp ước Xô-Nhật (Thượng)

Lần đầu tiên, sẽ có thêm một lần nữa trước 12 giờ.

Những vấn đề trong và ngoài nước của Nhật Bản đã đủ khiến Thủ tướng Hosokawa Morihiro đau đầu. Liên Xô và Hồng quân, như thanh kiếm Damocles treo trên đầu chính phủ Nhật Bản, khiến Hosokawa Morihiro vô cùng nhức nhối. Một bên là kẻ điên rêu rao sẽ xóa sổ Nhật Bản khỏi bản đồ Đông Á trong ba phút, bên kia là bọn khủng bố muốn Thiên hoàng Nhật Bản phải trả giá bằng máu. Cùng chung tín ngưỡng đỏ khiến Hosokawa Morihiro thầm chửi rủa một tiếng "chết tiệt cái chủ nghĩa cộng sản".

Thủ tướng Nhật Bản một mặt ra lệnh giới nghiêm nghiêm ngặt trong nước, đề phòng thảm kịch lớn xảy ra, giống như sau vụ không tặc Japan Airlines năm 1970 và vụ thảm sát sân bay Tel Aviv năm 1972, "mất bò mới lo làm chuồng" còn hơn là không làm gì cả để ít bị chỉ trích. Cái chết của một Thiên hoàng sẽ không gây chấn động hủy diệt cho xã hội Nhật Bản, nhưng nó có thể khiến toàn bộ nội các của ông ta phải từ chức.

Mặt khác, ông bắt tay vào chuẩn bị đàm phán với Liên Xô. Một quan điểm được cả thế giới công nhận là, nếu quốc gia của bạn không may mắn sống cạnh một con gấu Bắc Cực đỏ, thì hoặc là bạn phải run rẩy mà sống hòa thuận với nó, hoặc là trở thành chư hầu của nó, tuyệt đối đừng nghĩ đến việc đối đầu với nó, tin tôi đi, những bài học đẫm máu đã đủ nhiều rồi.

Dù có bao nhiêu bài học, vẫn luôn có những kẻ không biết trời cao đất rộng muốn trở thành bài học phản diện mới. Vào ngày Thủ tướng Nhật Bản thăm Liên Xô, khi chiếc chuyên cơ đi vào không phận Liên Xô, theo truyền thống, không có một chiếc máy bay chiến đấu nào hộ tống chiếc chuyên cơ của Thủ tướng Nhật Bản. Hộ tống bằng máy bay chiến đấu là một nghi thức ngoại giao quan trọng, cũng là cách quan trọng để thể hiện hình ảnh không quân của một quốc gia. Không có máy bay hộ tống có nghĩa là quan hệ giữa hai nước đang ở một điểm nhạy cảm. Sau đó, phía Liên Xô giải thích rằng máy bay chiến đấu Nhật Bản đang thực hiện nhiệm vụ quan trọng ngăn chặn tàu Mỹ xâm nhập dọc bờ biển Viễn Đông Thái Bình Dương, nên không thể bố trí máy bay hộ tống chiếc chuyên cơ của Thủ tướng Nhật Bản.

Ý ngoài lời là họ cho rằng tầm quan trọng của Thủ tướng Nhật Bản không quan trọng bằng việc tuần tra ven biển, và cũng chế giễu đối phương hãy nhìn rõ khoảng cách giữa họ và Liên Xô. Hosokawa Morihiro nhìn ra ngoài cửa sổ trống rỗng, không khỏi nắm chặt nắm đấm. Đây là lần đầu tiên ông bị sỉ nhục như vậy khi thăm nước ngoài kể từ khi nhậm chức. Không thể nhịn nổi, ông khẽ chửi rủa một câu "quỷ Liên Xô chết tiệt". Nhưng lời nguyền rủa đó không thể làm dịu đi sự tức giận của Hosokawa Morihiro, ông ta đành khoanh tay nhắm mắt dưỡng thần trên ghế. Hối hận vì sao mình không mang theo một cuốn "Tu dưỡng bản thân của chính trị gia" để làm dịu tâm trạng lúc này.

Tuy nhiên, chuyến đi đầy nhục nhã của Thủ tướng Hosokawa Morihiro vẫn chưa kết thúc. Khi máy bay hạ cánh tại sân bay quốc tế Moscow, nhìn cánh cửa cabin từ từ mở ra, Hosokawa Morihiro lại một lần nữa cảm nhận được sự thù địch từ Liên Xô. Không có thảm đỏ dành riêng cho chuyến thăm của nguyên thủ quốc gia. Cũng không có đội danh dự hùng hậu đón chào bằng âm nhạc, thậm chí Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cũng không xuất hiện tại hiện trường. Chỉ có một Thứ trưởng không mấy nổi bật đến đón.

Hosokawa Morihiro không thể chịu đựng được nữa. Vừa lên xe, ông đã bắt đầu chất vấn vị quan chức Bộ Ngoại giao trầm lặng đó: "Tại sao nguyên thủ một quốc gia đến Liên Xô lại không có máy bay chiến đấu hộ tống, tại sao không phải Thứ trưởng Bộ Ngoại giao tiếp đón, tại sao quy cách của Liên Xô lại sơ sài đến vậy? Đây là một quốc gia man rợ và thiếu đi những phép lịch sự cơ bản nhất?"

Vị Thứ trưởng với vẻ mặt bình thản đã trả lời một câu rất kinh điển nhưng lại khiến Hosokawa Morihiro ghét cay ghét đắng: "Xin lỗi Thủ tướng Hosokawa Morihiro, phía Moscow cho rằng nếu phân chia theo diện tích lãnh thổ, Nhật Bản chỉ có thể nhận được sự tiếp đón ở mức độ thấp hơn."

Câu nói này khiến Hosokawa Morihiro á khẩu, nhưng khi ngẫm kỹ hàm ý sâu xa ẩn chứa trong đó, nét mặt ông trở nên phức tạp. Vấn đề liên quan đến lãnh thổ chắc chắn là vấn đề quần đảo Kuril. Và thái độ thù địch của Moscow lần này dường như có mối liên hệ mật thiết với những việc làm gần đây của Hosokawa Morihiro.

Ông nhớ đến Tổng thống Kim Young-sam, người đã từng bí mật hội đàm với mình, khi ông nói rằng đây là một thế giới trật tự, vẻ mặt khó hiểu của Kim Young-sam dường như muốn nói rằng đối phương không phải là một quốc gia sẵn lòng tôn trọng trật tự.

Quả thật, từ sự trả đũa vô lý đến sự can thiệp thô bạo, chính sách ngoại giao của Liên Xô luôn mang vẻ đẹp bạo lực kiểu Xô Viết, mang tính chống đối và phá hoại trật tự.

Đoàn xe hộ tống dừng lại trước cổng Điện Kremlin, những người phụ trách tiếp đón đưa ông vào phòng họp. Không giống như trước đây, một cuộc họp thân mật và thân thiện được tổ chức tại Phòng George, mà thay vào đó, trực tiếp bỏ qua các bước cần thiết khi nguyên thủ quốc gia thăm, tiến hành phán quyết đàm phán cuối cùng.

Sự gấp rút đột ngột khiến Hosokawa Morihiro có chút bối rối, dường như ông vẫn chưa quen với cách làm trực tiếp không rườm rà của người Nga. Theo lời Yanayev, đôi khi ngoại giao chính trị chỉ là tự mình đeo xiềng xích, Liên Xô chưa bao giờ lãng phí thời gian quý báu vào những bước thừa thãi.

Trong phòng họp treo chân dung các nhà lãnh đạo qua các thời kỳ, các đại diện từ các bên đã ngồi vào chỗ, giống như mục đích chuyến thăm mà Hosokawa Morihiro đã trình bày ban đầu. Chúng tôi đến để đàm phán chứ không phải để xin lỗi. Ngồi đối diện Hosokawa Morihiro là Yanayev, chỉ lớn hơn ông một tuổi, nhưng về phương diện ngoại giao lại cao hơn ông vài bậc. Thứ nhất, sức mạnh quân sự hùng mạnh của Liên Xô chỉ có Mỹ mới có thể sánh kịp, tự nhiên cũng làm tăng thêm lợi thế đàm phán của ông ta trên bàn đàm phán. Thứ hai, các nhà lãnh đạo Liên Xô hầu hết đều lên nắm quyền thông qua đấu tranh chính trị, hơn hẳn những kẻ được bầu cử dân chủ không biết bao nhiêu bậc.

Vì vậy, Yanayev không hề hoảng sợ, thậm chí còn dùng một chút tiếng Nhật ít ỏi để chào Hosokawa Morihiro, hỏi thăm vị lãnh đạo quốc gia vừa trải qua một chuyến đi dài, tiện thể đưa ra đề nghị cho cuộc đàm phán tiếp theo.

"Về vụ tấn công tàu cá gần đây xảy ra ở vùng biển Liên Xô, phía Nhật Bản bày tỏ sự phản đối và lên án mạnh mẽ. Lúc đó chúng tôi yêu cầu quý vị xin lỗi về việc này, tại sao lại chậm trễ mà không có hành động nào cả?" Hosokawa Morihiro ra đòn phủ đầu, trong vấn đề tàu cá, ông tố cáo Liên Xô vi phạm tinh thần nhân đạo và tiến hành một vụ thảm sát đẫm máu.

"Vậy việc hải quân Nhật Bản đã không thực hiện cứu hộ khi thấy máy bay chống ngầm của Liên Xô chìm xuống biển, liệu có phải là tội ác tày trời đến mức có thể đưa ra Tòa án La Haye không? Đó là việc trơ mắt nhìn những người vô tội tuyệt vọng chìm xuống vực sâu? Huống hồ lại còn nằm trong phạm vi vùng biển của Liên Xô. Đây có được coi là hành vi xâm lược hay tuyên chiến không?" Yanayev bình tĩnh phản công, giống như tát một cái thật mạnh vào mặt Hosokawa Morihiro. Đánh khiến đối phương trở tay không kịp.

"Nếu ngài trả lời là có, thì ngay khi Thủ tướng Hosokawa Morihiro trở về Tokyo. Liên Xô sẽ xé bỏ thỏa thuận ngừng bắn, khôi phục quan hệ chiến tranh giữa hai quốc gia đã không diễn ra trong hàng chục năm kể từ Thế chiến thứ hai."