Đàm phán kỹ thuật

Trong khi Yanaev đang có chuyến thăm cấp nhà nước tại Liên Xô, chính phủ Liên Xô và Anh cũng bắt đầu các cuộc đàm phán về công nghệ hạt nhân giữa hai quốc gia. Khi các chuyên gia này ngồi lại đàm phán, có một vấn đề là ai cũng biết "tẩy" của đối phương. Chỉ là Anh không thể đột phá được ở một số vấn đề kỹ thuật then chốt, hơn nữa Anh gần đây đã đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp năng lượng mới, đã lâu không tập trung vào năng lượng hạt nhân.

Thực ra cả hai bên đều hiểu rõ, cái gọi là đàm phán công nghệ hạt nhân chẳng qua chỉ là bước đệm để cải thiện quan hệ giữa hai nước, sự cải thiện thực sự là giao lưu kinh tế song phương. Chẳng qua những cường quốc lão làng này cần một cái cớ để phá vỡ xiềng xích trong quan hệ giữa hai bên. Nhà máy điện hạt nhân Sizewell của Anh sắp chính thức đi vào hoạt động vào năm tới, vì vậy Anh thực sự không cần công nghệ hạt nhân của Liên Xô. Ngay cả khi họ đã trải qua cuộc cải cách thị trường điện và làn sóng tư nhân hóa các công ty năng lượng, mặc dù sau này họ sẽ vì lý do này mà trở thành quốc gia cần người khác giúp đỡ xây dựng công nghệ hạt nhân mới có thể hoàn thành.

So với các chuyên gia Liên Xô nghiêm túc và tận tâm, phía Anh lại tỏ ra có chút thiếu kiên nhẫn. Họ cho rằng những điều này chỉ là hình thức, người thực sự quyết định vẫn là ông chủ đứng sau của họ. Thậm chí một số chuyên gia còn chống tay vào má, khẽ chợp mắt trên bàn đàm phán.

"Chúng tôi cho rằng công nghệ hạt nhân của Anh khá hoàn thiện. Mặc dù các ông đã xây dựng nhà máy điện hạt nhân Obninsk đầu tiên vào năm 1954, nhưng chúng tôi hiện đang sở hữu công nghệ lò phản ứng nước áp lực hoàn chỉnh, có thể phát huy hiệu quả tối đa của công nghệ hạt nhân dân sự. Đương nhiên đây là quan điểm của chúng tôi, không biết quý vị ở đây có công nghệ nào đáng kinh ngạc có thể khiến chúng tôi ngạc nhiên không?"

Chuyên gia mở lời đầu tiên rõ ràng mang một giọng điệu thách thức, vì họ không đến để đàm phán, nên cũng không ngại cố tình nâng tầm Anh trước mặt Liên Xô. Những người này, bị ảnh hưởng bởi tư duy quán tính của Chiến tranh Lạnh, đều mang một sự ưu việt không giải thích được đối với khối xã hội chủ nghĩa, bởi vì trong mắt họ, chủ nghĩa xã hội đồng nghĩa với nghèo đói. Mặc dù vào những năm 70, Liên Xô từng có một hệ thống phúc lợi khiến toàn bộ người dân phương Tây phải ghen tị.

"Hơn nữa, nhà máy điện hạt nhân Chernobyl của các ông đã từng xảy ra một tai nạn nghiêm trọng vào năm 1986, tạ ơn Chúa, suýt chút nữa đã không làm khổ chết người dân Anh ở một lục địa châu Âu xa xôi. Vậy làm sao chúng tôi có thể yên tâm về công nghệ hạt nhân của các ông?" Một chuyên gia khác chuyển đề tài. Bắt đầu nói về tai nạn hạt nhân từng xảy ra ở Liên Xô, "Trừ khi các ông có thể đưa ra bằng chứng tuyệt đối chứng minh công nghệ hạt nhân của Liên Xô là an toàn, thì tôi nghĩ Thủ tướng của chúng tôi sẽ rất sẵn lòng chấp nhận công nghệ hạt nhân của các ông."

Nói xong câu này, khóe miệng của vị chuyên gia đàm phán kia còn giật giật. Lộ ra một vẻ khinh miệt. Các chuyên gia Anh khác đều cố nén cười, cố gắng nhìn thấy một chút bối rối trên khuôn mặt của các chuyên gia đàm phán hạt nhân Liên Xô. Tuy nhiên, điều khiến họ thất vọng là những người đó ngoài vẻ mặt bình thản như thường lệ, hoàn toàn không có ý định đối đầu với người Anh.

"Kính thưa quý ông Anh, xin hãy nghe tôi nói một câu, được không?" Chuyên gia đàm phán hạt nhân Liên Xô ngồi chính giữa lên tiếng. Giọng điệu của ông không hề có sự tức giận hay gào thét, chỉ bình thản như một hồ nước ấm.

"Tôi không biết các ông nhìn nhận sự cố nhà máy điện hạt nhân Chernobyl của Liên Xô như thế nào, nhưng những thông tin chính thức mà chúng tôi công bố về cơ bản vẫn là sự thật. Khi các nhân viên nhà máy điện hạt nhân phát hiện ra những khiếm khuyết nhưng lại cố tình che giấu, dẫn đến bi kịch này xảy ra."

"Nhưng đúng như tôi đã nói, đây là một sự sơ suất cố ý của con người, không liên quan gì đến việc công nghệ hạt nhân của Liên Xô có đạt tiêu chuẩn hay không. Cũng xin các chuyên gia đàm phán hạt nhân của Anh đừng quên một điều, vụ cháy nhà máy sản xuất plutonium Windscale của các ông vào năm 1957 suýt chút nữa đã gây ra một vụ rò rỉ phóng xạ hạt nhân nghiêm trọng. Và cả ống thông gió cũ của nhà máy điện hạt nhân Sellafield của các ông cũng từng xảy ra sự cố hỏng hóc, dẫn đến rò rỉ plutonium phóng xạ vượt quá tiêu chuẩn năm lần. Nước ngầm của nhà máy điện hạt nhân Torness gần Edinburgh bị nhiễm phóng xạ, và rò rỉ từ hai đường ống. Gây ô nhiễm vùng biển ven bờ. Nhà máy điện hạt nhân Hartlepool nằm ở bờ biển đông bắc nước Anh, hệ thống làm mát dự phòng cũng từng xảy ra sự cố mất hiệu lực."

Chuyên gia đàm phán hạt nhân Liên Xô, Mance, đã liệt kê một cách có hệ thống các sự cố mà người Anh đã gặp phải trong vấn đề công nghệ hạt nhân dân sự, đồng thời cũng giải thích: "Chúng tôi không có ý định cãi vã hay tranh cãi gay gắt với các ông trên bàn đàm phán. Mà chúng tôi muốn nói với các ông rằng, trong lĩnh vực công nghệ hạt nhân, ít nhiều sẽ có một số khiếm khuyết, chúng ta không thể vì những khiếm khuyết này mà từ bỏ ứng dụng năng lượng hạt nhân, phải không?"

Mặc dù lời nói của Liên Xô như một cái tát mạnh vào mặt những nhân viên đàm phán Anh vẫn còn giữ nụ cười, mặc dù giọng điệu của người Liên Xô rất bình tĩnh, nhưng càng nghĩ càng thấy những lời đó thật khó xử. Giống như một triệu phú đang làm bẽ mặt một tỷ phú. Nếu so sánh các vấn đề, những vấn đề nhỏ ở nhà máy điện hạt nhân của Anh còn nhiều hơn Liên Xô rất nhiều.

"Hơn nữa, chi phí xây dựng và vận hành nhà máy điện hạt nhân của Anh đều cao hơn nhiều so với việc sử dụng năng lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên đang nổi lên. Chẳng lẽ các ông không muốn giảm chi phí năng lượng xuống sao? Dù sao Liên Xô chúng tôi có thể nói là quốc gia có nghiên cứu sâu sắc về công nghệ hạt nhân. Chúng tôi từng nghiên cứu ô tô chạy bằng năng lượng hạt nhân, máy bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Thậm chí là hải đăng chạy bằng năng lượng hạt nhân. Hơn nữa, chúng tôi còn dùng bom hạt nhân để giải quyết khí đốt tự nhiên."

Quả thật, một dân tộc dám dùng bom hạt nhân để đào kênh đào, người Slav đã nghiên cứu năng lượng hạt nhân đến mức gần như bệnh hoạn. Và người Anh lúc này cuối cùng cũng nhận ra rằng, nói chuyện về ứng dụng công nghệ hạt nhân dân sự với các chuyên gia Liên Xô, chẳng khác nào tự rước lấy nhục.

"Rồi đến vấn đề an toàn hạt nhân. Tương tự, sau khi chúng tôi đã trải qua sự cố hạt nhân Chernobyl. Kinh nghiệm an toàn của Liên Xô về rò rỉ hạt nhân đã được nâng lên nhiều cấp độ so với trước đây, đây là bài học được đổi lấy bằng sinh mạng của hàng ngàn binh sĩ, và những người dân Liên Xô mất nhà cửa. Không phải là kết luận có thể rút ra chỉ từ vài cuộc diễn tập, vài lần mô phỏng."

Chuyên gia đàm phán ngẩng đầu, bình tĩnh hỏi: "Bây giờ cuộc đàm phán công nghệ hạt nhân của chúng ta có thể tiếp tục không? Hoặc ít nhất bây giờ các ông có thể lắng nghe ý kiến của chúng tôi chứ? Mặc dù đối với các ông trước đây có thể hơi coi thường. Nhưng tôi nghĩ những ý kiến quý báu này ít nhất có thể ngăn chặn các ông xảy ra những bi kịch như Chernobyl."

"Được... được thôi." Các chuyên gia đàm phán Anh đã không dám nhìn thẳng vào mắt đối phương, giọng nói của họ trở nên ngập ngừng. Bài "giáo huấn" bình thản của chuyên gia đàm phán Liên Xô đã trực tiếp khiến họ bắt đầu nghi ngờ về cuộc đời mình.

"Rất tốt, đây là sơ đồ thiết kế phòng ngừa của chúng tôi. Vì chúng tôi chưa xem xét công nghệ cơ sở hạt nhân lò phản ứng làm mát bằng khí của các ông, nên chúng tôi cũng không dám tự ý đưa ra quyết định. Vì vậy, nếu các ông cho rằng những thiết kế này có ý nghĩa, chúng tôi sẽ tiếp tục cuộc đàm phán này. Nếu không có ý nghĩa, thì cuộc đàm phán này sẽ dừng lại tại đây. Chúng tôi sẽ không thực hiện một giao dịch như vậy với những người không sẵn lòng."

Phía Liên Xô áp dụng phương pháp lùi một bước để tiến hai bước, khiến các chuyên gia Anh cảm nhận được áp lực vô hình từ đối phương. Và họ cũng biết rằng chính phủ Anh sẽ đạt được thỏa thuận này vì một số giao dịch nhất định, hơn nữa chính phủ Liên Xô cũng đã nói rằng, lợi ích lớn đến đâu còn phụ thuộc vào cuộc đối đầu giữa họ. Quả nhiên lần này các chuyên gia Anh đã chọn nhượng bộ, họ cầm lấy bản thiết kế của Liên Xô và sau khi nghiên cứu sơ bộ đã phát hiện ra rằng thiết kế của đối phương hoàn thiện và hợp lý hơn nhiều.

Điều này thật không thể tin được, Liên Xô chưa từng khảo sát thực tế nhà máy điện hạt nhân của Anh, tại sao họ lại nắm rõ mọi thứ như vậy. Khi họ lấy lại tinh thần sau cú sốc, các chuyên gia Liên Xô vẫn giữ nụ cười bí ẩn như thường lệ, với vẻ mặt như thể "tôi đã nhìn thấu mọi thứ".

"Làm thế nào các ông làm được điều đó? Những thiết kế này thực sự... rất hoàn hảo." Đến đây, các chuyên gia Anh đành phải thừa nhận, Liên Xô thật đáng sợ, họ đã điều tra mọi ngóc ngách của mình một cách rõ ràng. Giống như một con dao mổ chính xác cắt dọc theo da thịt, mổ xẻ mọi thứ của họ một cách rõ ràng.

Chuyên gia Liên Xô nghe thấy câu hỏi có vẻ ngây thơ của phía Anh, đành bất lực xòe tay nói, "Xin lỗi nếu tôi nói thẳng, có lẽ Anh đã gần mười ba năm không có bất kỳ đột phá nào trong vấn đề công nghệ hạt nhân, trong khi Liên Xô vẫn luôn nỗ lực nghiên cứu ứng dụng công nghệ hạt nhân. Vì vậy, cái gọi là công nghệ tiên tiến của các ông trong mắt chúng tôi, chẳng qua chỉ là sản phẩm đã lỗi thời mà thôi."