Hội nghị Bộ trưởng Lâm thời

Trong lúc Moscow đang bận rộn vạch ra âm mưu chống lại Ba Lan, thì ở đây đã bắt đầu chuẩn bị cho Hội nghị Bộ trưởng Lâm thời giữa năm quốc gia Anh, Mỹ, Đức, Pháp và Ba Lan. Nội dung chính của hội nghị là về việc Ba Lan nộp đơn xin gia nhập WTO. Đương nhiên, đây chỉ là một cuộc họp thử thăm dò ý kiến, sau khi đạt được sự đồng thuận, đơn xin gia nhập WTO của Ba Lan sẽ được thông qua hoàn toàn trong các cuộc đàm phán Vòng Uruguay.

Dù sao thì ý kiến của các nước khác cũng không quan trọng lắm, điều quan trọng là thái độ của tứ cường tư bản. Chỉ cần họ gật đầu đồng ý, thì quốc gia nào không biết điều dám đứng ra nói không?

Hội nghị cấp bộ trưởng lâm thời lần này được tổ chức tại Warsaw, có lẽ là để đặc biệt giữ thể diện cho Kwaśniewski. Tham dự cuộc họp có Bộ trưởng Tài chính Anh Kenneth Clarke, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Robert Edward Rubin, Bộ trưởng Tài chính Đức Theodor Waigel và Bộ trưởng Kinh tế Pháp Alphonse D'Amato. Ba Lan đã thể hiện sự tiếp đón vượt quá quy cách, trực tiếp để Thủ tướng Ba Lan Pawlak đàm phán với họ.

Vì cuộc đàm phán này liên quan đến sự phát triển kinh tế của Ba Lan trong vài thập kỷ tới, nên Thủ tướng Pawlak nghiêm túc hơn bao giờ hết. Trong phòng họp quốc tế rộng rãi chỉ có lác đác vài người, ngoài phiên dịch viên ra, còn lại hầu hết đều là các lãnh đạo cấp cao của các quốc gia.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Robert nói: "Về việc Ba Lan gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, các đại diện của Anh, Mỹ, Đức và Pháp đã đưa ra các yêu cầu sau: Ba Lan phải gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới với tư cách là một quốc gia phát triển, đồng thời có thời gian bảo hộ thương mại là hai năm. Sau khi thời gian bảo hộ thương mại kết thúc, Ba Lan sẽ phải thực hiện nghĩa vụ của mình theo quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới. Dưới đây là nội dung các điều khoản."

"Đầu tiên, Ba Lan phải cắt giảm thuế quan. Giảm toàn diện thuế quan. Mức thuế trung bình giảm xuống 17%. Đối với thuế nông sản, giảm xuống 15% trong vòng 5 năm. Hủy bỏ trợ cấp của Ba Lan đối với tất cả các mặt hàng xuất khẩu. Thứ hai là mở cửa thị trường nông sản. Áp dụng chế độ hạn ngạch thuế quan theo tỷ lệ đối với lúa mì, ngô, gạo và bông để mở cửa thị trường. Dần dần rút bỏ thương mại nông sản quan trọng do nhà nước kiểm soát. Điểm thứ ba, điều khoản đặc biệt kiểm soát sự gia tăng nhanh chóng của hàng xuất khẩu Ba Lan sang Mỹ sau khi bãi bỏ hạn ngạch có hiệu lực 12 năm, điều khoản cấm Ba Lan bán phá giá sang các nước khác ở nước ngoài có hiệu lực 15 năm."

"Thứ tư, mở cửa thị trường bán lẻ. Mở rộng quyền phân phối và dịch vụ hậu mãi cho các công ty nước ngoài. Thứ năm, mở cửa dịch vụ chuyên nghiệp. Các dịch vụ chuyên nghiệp mở cửa cho các công ty nước ngoài bao gồm luật, kế toán, y tế, v.v. Thứ sáu, mở cửa ngành ô tô. Thuế quan ô tô hiện tại là 80-100%, sẽ giảm dần theo từng giai đoạn hàng năm. Đến năm 1999 sẽ là 25%, cho phép các tổ chức Mỹ cung cấp các khoản vay mua ô tô. Thứ bảy, mở cửa ngành viễn thông. Mở cửa thị trường viễn thông cho nước ngoài, cho phép các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ 49% cổ phần trong lĩnh vực dịch vụ điện tử, và sau 2 năm tăng lên 50%; các nhà đầu tư nước ngoài có thể đầu tư hoàn toàn vào thị trường. Thứ tám, mở cửa ngành ngân hàng. Sau 2 năm gia nhập WTO, các ngân hàng nước ngoài có thể thực hiện các giao dịch tiền tệ cho các doanh nghiệp Ba Lan, và phải mở cửa hoàn toàn sau 5 năm gia nhập WTO. Thứ chín, mở cửa ngành chứng khoán, cho phép các công ty tài chính nước ngoài nắm giữ 33% cổ phần trong các doanh nghiệp quản lý quỹ, đến năm 2000 Ba Lan phải mở cửa tất cả các ngành công nghiệp cho nước ngoài. Cho phép vốn nước ngoài vào tất cả các ngành công nghiệp của Ba Lan, bao gồm cả các ngành quan trọng hiện đang do chính phủ Ba Lan kiểm soát trực tiếp."

Mỗi khi Mỹ đọc một điều khoản, lông mày của Pawlak lại cau chặt thêm một phân. Thủ tướng Pawlak hiểu rất rõ, nếu chấp nhận yêu cầu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ, thì sau khi hai năm bảo hộ thương mại kết thúc, mọi ngành nghề của Ba Lan sẽ phải chịu một đòn chí mạng từ vốn đầu tư nước ngoài. Đòn giáng này đối với các doanh nghiệp địa phương của Ba Lan, không nghi ngờ gì nữa, là chết người.

Mỗi rào cản thương mại được thiết lập đều là để bảo vệ nền kinh tế mong manh vừa chớm nở của Ba Lan, nhưng thời hạn hai năm đối với Ba Lan quá ngắn, hoàn toàn không có bất kỳ hiệu quả bảo vệ nào.

Thủ tướng Pawlak, kiêm nhiệm chức Bộ trưởng Kinh tế, đương nhiên sẽ không muốn Ba Lan chịu thiệt. Ông phản đối yêu cầu của Bộ trưởng Tài chính Mỹ, Pawlak đưa ra con bài tẩy của mình: "Ba Lan có thể đồng ý với yêu cầu của Mỹ, nhưng thời gian bảo hộ thương mại của các vị quá ngắn. Ba Lan phải gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới với tư cách là một quốc gia đang phát triển."

"Từ chối." Bộ trưởng Tài chính Anh không hề nghĩ ngợi đã phủ nhận yêu cầu của Pawlak. Hai năm đối với Anh đã là quá dài, ông ta ước gì bây giờ có thể phát huy phong cách man rợ thời Đế quốc Mặt trời không bao giờ lặn, trực tiếp dùng chiến tranh để cướp bóc của cải, chứ không phải như một quý tộc, đấu đá trên bàn đàm phán.

Nhưng lúc này Mỹ lại bình tĩnh hơn, tiếp tục lắng nghe họ nói.

"Ba Lan trong thời kỳ Liên Xô từng là một trong những quốc gia xã hội chủ nghĩa thịnh vượng. Chúng ta không thể vì các bạn đã thay đổi thể chế quốc gia mà chọn đưa các bạn từ quốc gia phát triển vào quốc gia đang phát triển, điều này đối với các quốc gia thành viên khác là không công bằng."

Pawlak gật đầu, dang tay nói: "Nếu vậy, thì Ba Lan cũng có điều muốn nói. Trước khi đồng ý gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, Liên Xô đã từng tìm Ba Lan để thương lượng về việc thành lập Hiệp hội Hỗ trợ Kinh tế, nhằm tăng cường giao thương kinh tế giữa hai nước. Vậy thì bây giờ Ba Lan có đủ tư cách gia nhập WTO với tư cách là một quốc gia đang phát triển không?"

Lời nói của Pawlak khiến bốn gã khổng lồ kinh tế nhìn nhau, không ngờ lại có tình báo như vậy?

Hiện tại Ba Lan có hai lựa chọn: hoặc gia nhập WTO, hoặc tự lập một con đường riêng, xây dựng một hệ thống tương trợ kinh tế với Liên Xô. Điều này đối với các nước phương Tây, không phải là điều tốt. Nhưng Bộ trưởng Robert và những người khác chắc chắn sẽ không đồng ý thời hạn bảo hộ WTO 15 năm của Ba Lan, điều này chẳng khác nào tự đào hố chôn mình.

"Chúng tôi không thể đồng ý thời hạn bảo hộ thương mại 15 năm, điều này không phù hợp với quy định của WTO." Bộ trưởng Kinh tế Pháp thậm chí còn không thèm che giấu nữa, trực tiếp lộ ra bộ mặt hung ác, phủ nhận nội dung hiệp định thương mại thế giới bằng văn bản rõ ràng.

"Ba Lan không thể gia nhập WTO với tư cách là một quốc gia đang phát triển. Là một nền kinh tế mới nổi đang phát triển nhanh chóng, Ba Lan có nghĩa vụ gánh vác nhiều trách nhiệm hơn, vì vậy chúng tôi sẽ không đồng ý yêu cầu của các bạn. Thà hoãn hoặc phủ quyết yêu cầu gia nhập WTO của Ba Lan." D'Amato nghiến răng nói.

Pawlak mỉm cười nhìn Bộ trưởng Kinh tế Pháp, vẻ mặt như thể "tôi cứ làm thế đấy, anh làm gì được tôi nào". Điều quan trọng là Pawlak biết rằng nếu mình đồng ý yêu cầu của người Pháp, thì Ba Lan có thể sẽ thực sự không còn ngày tốt lành nào nữa.

Pawlak không cần phải đánh đổi cả Ba Lan vì một chút lợi ích, nhưng nếu có thể giành được thời gian bảo hộ thương mại lâu hơn, thì đây đối với Ba Lan, là một khoản đầu tư mạo hiểm thú vị. Biết đâu có thể kiếm được lợi nhuận khổng lồ từ khoản đầu tư này.

Trong phút chốc, cuộc đàm phán rơi vào bế tắc, tất cả mọi người đều không biết tiếp theo sẽ diễn biến ra sao. Bộ trưởng Tài chính Anh, người thường xuyên gây rối ở châu Âu, lúc này đứng ra hòa giải mối quan hệ giữa hai bên.

"Nếu đã như vậy, thì chúng ta tuyên bố tạm dừng đàm phán một thời gian, để hai bên có thêm thời gian cân nhắc."

Khi cuộc đàm phán bị gián đoạn, các Bộ trưởng Tài chính của bốn quốc gia đều không có vẻ mặt tốt. Rõ ràng họ không ngờ Liên Xô lại can thiệp vào vấn đề Ba Lan. Chưa kể việc thành lập ủy ban kinh tế là thật hay giả, nhưng Ba Lan thực sự có thể lợi dụng thông tin này để đe dọa bốn quốc gia.

"Phải đặt ra lại chính sách của chúng ta rồi, nếu Ba Lan nghiêng về phía Liên Xô, thì những chiến lược mà chúng ta đã vạch ra trước đây sẽ vô hiệu." Khi nói về chiến lược, Bộ trưởng Tài chính Robert đặc biệt ngẩng đầu nhìn ba người còn lại, vẻ mặt ai cũng u ám đáng sợ. Bởi vì chiến lược này chính là những tính toán nhỏ mà mỗi người đã vạch ra trong lòng.

"Cái tên Yanaev đáng chết." Clarke nguyền rủa, như thể thứ vốn đã nằm trong tay bỗng nhiên bị người khác ngang nhiên cướp mất, cảm thấy vô cùng bất mãn.

"Than phiền không giải quyết được vấn đề gì cả, Bộ trưởng Clarke." Bộ trưởng Tài chính Đức Waigel, người nãy giờ vẫn im lặng, nói. "Bây giờ chúng ta phải mặc cả trong khoảng thời gian từ hai năm trở lên và dưới mười lăm năm. Đương nhiên, ai cũng hy vọng thời hạn này càng thấp càng tốt, dù sao thì tình hình của mỗi người như thế nào, ai cũng tự hiểu rõ trong lòng."

Bộ trưởng Kinh tế Pháp, người nãy giờ vẫn chống cằm suy nghĩ, lúc này ngẩng đầu lên, nhìn quanh những người đang mặt mày ủ dột, đưa ra ý kiến của mình: "Nếu không thể làm gì về niên hạn, thì chúng ta có thể áp đặt các điều khoản khắc nghiệt hơn cho Ba Lan, buộc đối phương phải phục tùng. Hiện tại Ba Lan thiếu quyền lựa chọn, chứ không phải quyền phủ quyết."

Lời nói của D'Amato khiến mọi người bừng sáng, họ ngẩng đầu lên bắt đầu suy nghĩ về tính khả thi của kế hoạch này.

"Nếu đúng như vậy, thì chúng ta có thể đưa ra vài phương án để Ba Lan lựa chọn, hy vọng Thủ tướng Pawlak không bị hội chứng khó chọn."