Vẽ nên dấu chấm hết

Dưới sự kết nối của Liên Xô, Mỹ và Trung Quốc bắt đầu đàm phán về vấn đề eo biển Đài Loan. Dĩ nhiên, cuộc đàm phán giữa hai bên ban đầu không mấy thân thiện, ít nhất là đầy mùi thuốc súng. Giống như trường hợp của Kissinger trước đây, Tổng thống Mario đã không thông qua con đường ngoại giao chính thức của Bộ Ngoại giao, mà để Anthony Lake, cố vấn quốc gia, tiếp xúc trước với Lý Đạo Dư, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ. Hai bên đã thống nhất thời gian cho chuyến thăm bí mật.

Sau đó, Anthony Lake bắt đầu chuyến thăm Bắc Kinh trước tiên để đặt nền móng cho cuộc họp ba bên sắp tới, đồng thời cũng muốn tìm hiểu giới hạn của phía Trung Quốc và Liên Xô ở đâu để chuẩn bị các quân bài cho cuộc đàm phán tiếp theo.

Tình hình vẫn diễn biến theo hướng Yanaev dự đoán. Mario đã không nghe theo lời khuyên ban đầu của mình, cố chấp không rút quân khỏi vùng biển Đài Loan khi tình hình chính trị ở khu vực này chưa ổn định. Hành động này đã kích thích mạnh mẽ thần kinh của phía Trung Quốc, và cũng khiến Liên Xô nhìn thấy một mặt vô liêm sỉ nhưng cũng đầy kịch tính của chính phủ Mỹ.

"Giờ thì hay rồi, Mỹ lại định tự rước nhục vào thân." Yanaev nghe tin này mà không hề sốc chút nào, bởi vì Mỹ không nhận ra rằng Đài Loan đối với Trung Quốc quan trọng hơn rất nhiều so với Cuba đối với Mỹ. Trong vấn đề này, Trung Quốc sẽ không thỏa hiệp với bất kỳ ai khác, đây là cuộc chiến của họ, không liên quan đến người khác.

Yanaev bước đến cửa sổ, nhìn ra khung cảnh bên ngoài qua tấm kính chống đạn. Moscow đã bước vào tháng Sáu, mùa ấm áp nhất, Quảng trường Đỏ trông yên bình hơn bao giờ hết. Nhưng đối với Yanaev, người đã quen với việc ở trung tâm vòng xoáy chính trị, cái gọi là sự yên bình đó chẳng qua chỉ là khúc dạo đầu trước một cuộc khủng hoảng lớn bùng nổ.

"Tiếp theo, Mỹ sẽ phải đối mặt với một cuộc đàm phán ba bên đau đầu nhất, bởi vì phía Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan vốn dĩ không mềm không cứng đâu."

Vì vậy, thái độ của phía Trung Quốc rõ ràng nằm ngoài dự đoán của cố vấn Anthony. Lý Đạo Dư về cơ bản đã thẳng thừng phủ quyết đề xuất duy trì hiện trạng của phía Mỹ, đồng thời kịch liệt chỉ trích Hạm đội 7 Thái Bình Dương của Mỹ can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc. Phía Mỹ phải rút khỏi cuộc khủng hoảng này, nếu không phía Trung Quốc tuyệt đối sẽ không tổ chức cuộc họp ba bên.

"Đây là giới hạn của Trung Quốc, chúng tôi tuyệt đối sẽ không chấp nhận cái gọi là thỏa hiệp để đổi lấy hòa bình, Cố vấn Anthony, xin chuyển lời đến Tổng thống Mario, các điều kiện của chúng tôi sẽ không thay đổi. Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ phải rút khỏi vùng biển Đài Loan trước, sau đó mới đến thảo luận cái gọi là giải quyết vấn đề hòa bình, nếu không, mọi thứ đều là vô nghĩa."

Đối mặt với thái độ hung hăng của phía Trung Quốc, phía Mỹ đành phải đẩy nhanh tốc độ đàm phán với Đài Loan. Thậm chí còn trực tiếp đe dọa rằng chỉ cần Lee Teng-hui dám đưa ra khẩu hiệu độc lập một lần nữa, thì Mỹ sẽ cử Cục Tình báo Trung ương (CIA) đến khu vực Đài Loan. So với các mối đe dọa phong tỏa kinh tế và đe dọa vũ lực trước đây, lần này Mỹ đã áp dụng phương thức trực tiếp và thô bạo nhất để ép buộc lãnh đạo tối cao của Đài Loan.

Sự ép buộc của Mỹ không chỉ đơn phương. Đồng thời, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore đều bắt đầu có ý hoặc vô ý xa lánh chính quyền Đài Loan. Trong khi đó, vốn độc lập của Lee Teng-hui nằm ở kinh tế Đài Loan và sự ủng hộ từ bên ngoài. Khi cả hai phương tiện này đều mất đi, giấc mộng độc lập của ông ta rốt cuộc chỉ là một giấc mộng hão huyền.

Dưới sự đe dọa của Mỹ, nhà lãnh đạo Đài Loan run rẩy chấp nhận yêu cầu của Mỹ, công khai tái khẳng định nguyên tắc Một Trung Quốc, công nhận nguyên tắc Đồng thuận 1992, đồng thời tích cực thúc đẩy Hội đàm Uông-Cốc lần thứ hai, hy vọng quan hệ hai bờ eo biển trở lại bình thường.

Sự thỏa hiệp của Đài Loan là do Mỹ cầm dao kề cổ ép buộc. Sau khi hoàn thành một loạt động thái nhỏ này, Chú Sam lại tao nhã quay đầu lại bắt đầu tổ chức hội đàm ba bên với Trung Quốc và Liên Xô. Quyền quyết định về tương lai của Đài Loan không nằm trong tay Lee Teng-hui, mà nằm trong cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Mỹ.

Điều kiện mà Trung Quốc đưa ra là Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ rút khỏi Đài Loan, vấn đề Đài Loan thuộc về nội bộ của Trung Quốc, Mỹ không có quyền quản lý, đồng thời Trung Quốc có quyền xử lý Đài Loan theo bất kỳ cách nào.

Trong khi đó, phía Mỹ cho biết sau khi Hạm đội Thái Bình Dương rời Đài Loan, Đài Loan phải duy trì hiện trạng, và phía Trung Quốc không thể tự ý sử dụng vũ lực để thống nhất Đài Loan vì vấn đề Đài Loan.

Mặc dù miệng nói sẽ không can thiệp vào vấn đề Đài Loan nữa, nhưng thực tế người Mỹ vẫn chưa từ bỏ hy vọng duy trì hiện trạng không độc lập không thống nhất, vì thái độ mặt hòa nhưng lòng bất hợp của giới chính trị cấp cao hai bờ eo biển mới có thể đảm bảo Mỹ có thể sử dụng chuỗi đảo để phong tỏa Rồng Đỏ đang trỗi dậy.

Đây là cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Mỹ, Liên Xô chỉ là một quân bài gây áp lực, nhưng không thể đóng vai trò quyết định trong cuộc đối đầu này. Mặc dù vậy, trong vấn đề Đài Loan, Trung Quốc và Liên Xô vẫn đạt được đồng thuận chung về việc cùng tiến cùng lùi trong bí mật.

Bộ trưởng Ngoại giao Shevardnadze, Ngoại trưởng Mỹ Warren và đặc phái viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Tiền Kỳ Sâm đã tiến hành cuộc đàm phán thăm dò đầu tiên. Địa điểm hội nghị được ấn định tại Bắc Kinh.

Đây gần như là một cuộc đàm phán quyết định xu hướng của tình hình châu Á - Thái Bình Dương.

"Phía Trung Quốc có thể duy trì hiện trạng, nhưng điều kiện tiên quyết là sau khi hạm đội Mỹ rút khỏi vùng biển của nước chúng tôi, nếu không phía Trung Quốc tuyệt đối sẽ không đồng ý bất kỳ phương án nào." Ngay từ đầu, phía Trung Quốc đã thể hiện khí thế mạnh mẽ, khiến Warren cảm thấy như trở lại thời kỳ đàm phán với Liên Xô.

"Nhưng chúng tôi phải đảm bảo rằng sẽ không xảy ra xung đột quân sự quy mô lớn ở Đài Loan, điều này sẽ gây ảnh hưởng rất xấu đến hòa bình khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Washington không muốn thấy điều này xảy ra." Giọng điệu của Warren rất cứng rắn. Vì đã thua trong cuộc khủng hoảng và xung đột này, ông hy vọng ít nhất có thể lấy lại thể diện ở những nơi khác.

Nhưng đại diện phía Trung Quốc, Tiền Kỳ Sâm, lập tức đáp trả: "Vấn đề Đài Loan có xung đột hay không khi nào thì đến lượt người Mỹ các ông quản lý? Đây là vấn đề của chúng tôi, không liên quan đến các ông. Bàn tay quản lý quá rộng thì thà tập trung quan tâm đến tình hình trong nước của các ông đi. Vấn đề của Trung Quốc, người Trung Quốc tự giải quyết, không cần người ngoài nhúng tay."

Chỉ có Shevardnadze im lặng không nói. Mặc dù Mỹ và Trung Quốc tranh cãi gay gắt như vậy, nhưng về các vấn đề lớn, họ đã đạt được thỏa thuận. Chỉ là một số chi tiết nhỏ, họ vẫn muốn lấy lại thể diện. Nói trắng ra, bây giờ hai quốc gia đều đang đỏ mặt tía tai tranh giành thể diện quốc gia của mình.

Nhưng dù sao đi nữa, tất cả mọi thứ sẽ kết thúc sau cuộc họp này. Dù Mỹ và Trung Quốc hiện tại có đối đầu gay gắt đến mức nào, cuối cùng họ cũng sẽ chọn bắt tay giảng hòa.

Đây chính là sự phức tạp của cuộc đối đầu chính trị giữa các cường quốc. Những con ếch ngồi đáy giếng ở Đài Loan sẽ không bao giờ hiểu được đạo lý này.

"Khụ khụ." Shevardnadze ho khan một tiếng, nói với Tiền Kỳ Sâm và Warren: "Tôi nghĩ bây giờ hai vị nên lắng nghe ý kiến của Liên Xô?"