Bán vũ khí chiến hạm Trung-Xô

Liên Xô và Trung Quốc đã trao đổi ý kiến về các vấn đề, phía Trung Quốc sẽ ủng hộ các quyết định của Liên Xô về vấn đề Nhật Bản. Trong khi đó, về vấn đề Đài Loan, Liên Xô sẽ vô điều kiện ủng hộ mọi biện pháp của phía Trung Quốc, cùng tiến cùng lùi trong vấn đề châu Á - Thái Bình Dương. Nói cách khác, hai quốc gia hiện đã đạt được sự đồng thuận về vấn đề Đài Loan, nhằm bảo vệ tối đa lợi ích của mỗi bên trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Như vậy, Lee Teng-hui, người có ý định độc lập ở một nơi nhỏ bé, đã trở thành đối tượng để ba siêu cường trút giận. Thủ tướng Mario đã nhấn mạnh trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng rằng Mỹ sẽ không dung túng hành vi độc lập của Lee Teng-hui, đồng thời kêu gọi các bên quay lại đàm phán hòa bình để duy trì sự ổn định của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nghe thấy lá bài tẩy cuối cùng để giữ mạng của mình đã bị loại bỏ một cách dứt khoát, sắc mặt của Lee Teng-hui trở nên xám xịt và khó coi. Trước đây, Lee Teng-hui dám làm theo ý mình là vì Mario đứng về phía ông ta. Giờ đây, Mỹ vì lợi ích của mình đã dứt khoát vứt bỏ Đài Loan, điều đó có nghĩa là ông ta sẽ phải một mình đối mặt với Quân Giải phóng Nhân dân đã sớm rục rịch, bất kỳ nhà lãnh đạo nào cũng không có dũng khí như vậy.

Tiếp đó, đến lượt Yanaev đứng ra, tuyên bố Liên Xô sẽ ủng hộ hành động của phía Trung Quốc trong vấn đề Đài Loan, đồng thời lên án hành vi chia cắt đất nước của Lee Teng-hui. Ông còn nhấn mạnh rằng phía Trung Quốc nên tăng cường lực lượng hải quân để đóng góp vào hòa bình khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Ý ngoài lời là, có lẽ đã đến lúc tiếp tục mua tàu khu trục của chúng tôi rồi?

Dưới áp lực từ nhiều phía, Lee Teng-hui đành phải chọn đầu hàng. Ông tái khẳng định Đồng thuận 1992, và tuyên bố sẽ tích cực thúc đẩy Hội đàm Uông-Cốc nhằm đạt được sự phát triển ổn định giữa hai bờ eo biển. Tuy nhiên, phía Trung Quốc hiện vẫn giữ thái độ xử lý lạnh với Đài Loan, tiếp tục gây áp lực lên phòng tuyến tâm lý của đối phương. Đồng thời, phía Trung Quốc còn công khai tuyên bố sẽ hợp tác với Liên Xô trong một vòng dự án quân sự mới, mua sắm các loại chiến hạm mới để nhanh chóng bổ sung sức mạnh cho Hạm đội Đông Hải.

Sau khi tin tức này được công bố, Lee Teng-hui sợ đến mức suýt chạy sang Mỹ để xin tị nạn chính trị, dĩ nhiên bị Mỹ thẳng thừng từ chối. Chỉ những quốc gia tham dự cuộc họp ba bên mới biết, đây là một biện pháp của Liên Xô để răn đe Đài Loan. Tuy nhiên, phía Trung Quốc, sau khi nếm trải vị ngọt từ cuộc khủng hoảng eo biển Đài Loan, đã thực sự tăng tốc xây dựng hải quân hiện đại, đặc biệt là Hạm đội Đông Hải. Nhưng một vấn đề đã đặt ra trước mắt phía Trung Quốc.

Chu kỳ xây dựng hải quân còn dài hơn cả lục quân, thường cần hàng chục năm tích lũy nền tảng mới có thể tạo ra một Hạm đội Đông Hải hùng mạnh. Vì vậy, mô hình hiện có là mua tàu chiến cũ từ Liên Xô, từ đó nhanh chóng xây dựng một Hạm đội Đông Hải có thể ứng phó với mọi tình huống.

Dĩ nhiên Yanaev cũng rất thích mô hình đôi bên cùng có lợi này. Xét thấy phía Trung Quốc không có bất kỳ tàu chiến lớn nào, nên Liên Xô lần này đặc biệt chuẩn bị một món quà lớn cho phía Trung Quốc: tàu tuần dương tên lửa hạt nhân lớp Kirov, lớn hơn bốn lần so với tàu tuần dương tên lửa lớp Ticonderoga của Mỹ, chỉ đứng sau tàu sân bay về kích thước. Nó là một quái vật thép trên biển.

Có lẽ hiệu suất của tàu Frunze (sau này đổi tên thành Đô đốc Lazarev) trong cuộc xung đột eo biển Đài Loan đã để lại ấn tượng tốt cho phía Trung Quốc, nên đại diện Trung Quốc cũng không ngừng nhắc đến tàu Project 1144 (Kirov). Đặc biệt là sau khi biết Liên Xô đã hủy bỏ kế hoạch đóng một tàu tuần dương tên lửa hạt nhân "Dzerzhinsky", giống như kế hoạch đóng tiếp tàu khu trục lớp Sovremenny, họ rất muốn có một tàu tuần dương tên lửa hạt nhân Project 1144 và một tàu sân bay lớp Kiev (Liên Xô gọi là tàu tuần dương mang máy bay hạng nặng) để tạo thành sức mạnh chiến đấu răn đe kẻ thù trong trường hợp không có tàu sân bay chính thức.

Tàu tuần dương Project 1144 mang lại một sức ảnh hưởng chấn động. Là tàu tuần dương lớn nhất thế giới từng được đóng, nó có trọng tải choán nước đầy tải hơn 25.000 tấn, chỉ đứng sau tàu sân bay. Con tàu này trang bị hơn 400 tên lửa, do đó có biệt danh là tàu kho vũ khí. Đây là tàu tuần dương hoạt động duy nhất trên thế giới có trọng tải choán nước hơn 20.000 tấn và sử dụng năng lượng hạt nhân. Trong cuộc tập trận chung Trung-Xô, khả năng đánh chặn phòng không của Project 1144 đã để lại ấn tượng sâu sắc cho quân đội Trung Quốc. Nếu giá cả phù hợp, phía Trung Quốc sẽ ưu tiên xem xét mua tàu tuần dương Project 1144.

Dù sao Liên Xô sẽ không bán tàu Ulyanovsk cho phía Trung Quốc, nên việc xem xét tàu "Dzerzhinsky" chưa hoàn thành mới là trọng tâm của phía Trung Quốc.

"Chúng tôi rất hài lòng với hiệu suất của tàu tuần dương Project 1144 của Liên Xô, nhưng không biết ngoài Project 1144, Liên Xô còn có loại tàu nào khác để phía Trung Quốc tham khảo không?"

Phái đoàn Trung Quốc lần này không còn thận trọng như lần giao dịch đầu tiên. Ngay từ đầu đã chỉ đích danh muốn tham quan các tàu đã ngừng hoạt động của Liên Xô. Mặc dù tàu tuần dương Project 1144 có thể hình thành nhóm tác chiến, nhưng đối với phía Trung Quốc, bờ biển của họ quá dài, cần một số lượng nhất định tàu tuần dương Project 1144 mới có thể hoàn thành việc triển khai.

Tuy nhiên, chi phí đóng và bảo trì tàu tuần dương hạt nhân lớp Kirov khá cao. Phía Trung Quốc hy vọng có thể có một loại tàu tuần dương có khả năng tác chiến tương tự nhưng trọng tải nhỏ hơn một chút.

Như vậy, tàu tuần dương lớp Slava (Đô đốc Gorshkov) của Liên Xô có thể trở thành loại tàu mà phía Trung Quốc mua số lượng lớn.

Giám đốc Nhà máy đóng tàu Biển Đen Makarov đã đi cùng phái đoàn Trung Quốc trong suốt quá trình. Là người đứng đầu nhà máy đóng tàu Biển Đen với hiểu biết sâu sắc về tàu chiến, ông có thể nói là nắm rõ hầu hết các tàu của Liên Xô: "So với đó, tàu tuần dương động cơ thông thường lớp Slava, mặc dù có trọng tải choán nước tương đối nhỏ, chỉ bằng một nửa so với lớp Kirov, nhưng lại được trang bị vũ khí gần giống với lớp Kirov, có khả năng tấn công và phòng thủ tương tự, và chi phí lại phải chăng hơn."

Makarov nhận ra rằng phía Trung Quốc chỉ muốn sử dụng lớp Kirov như một chiếc Kiev, nhưng rất có thể lớp Slava mới là loại được Trung Quốc mua với số lượng lớn. Hiện tại, ba chiếc Slava duy nhất lần lượt thuộc Hạm đội Biển Đen, Hạm đội Thái Bình Dương và Hạm đội Phương Bắc. Chúng có đặc điểm là lực lượng chiến đấu cốt lõi của hạm đội rất rõ ràng. Hải quân Đỏ của Liên Xô về cơ bản đều ra trận với các phân hạm đội lấy lớp Slava làm hạt nhân, bởi vì chỉ có lớp Slava hoặc Kirov mới có thể cung cấp khả năng phòng không khu vực tương đối hoàn chỉnh để che chắn các tàu chiến khác.

Phía Trung Quốc hẳn đã nhìn thấy điểm này, nên mới rộng rãi đề nghị tham quan lớp Slava và Kirov.

Sau khi phái đoàn Trung Quốc kết thúc chuyến tham quan, Makarov đã báo cáo với Smirnov về vấn đề này: "Tôi nghĩ phái đoàn Trung Quốc đã để mắt đến lớp Slava và Kirov của chúng ta. Còn cụ thể sẽ mua chiếc nào, thì phải chờ cuộc đàm phán cuối cùng."

Smirnov gật đầu. Đơn đặt hàng quân sự lần này đã làm cả Hải quân Đỏ và Nhà máy đóng tàu Biển Đen phấn chấn. Đối với Hải quân Đỏ của Liên Xô, điều đó có nghĩa là đã đến lúc thay thế tàu chiến. Đối với Nhà máy đóng tàu Biển Đen, họ sẽ nhận được một khoản tiền lớn để duy trì hoạt động của nhà máy.

Hãy dùng cuộc khủng hoảng châu Á - Thái Bình Dương lần này để cứu vãn các nhà máy đóng tàu đang trong tình trạng ngàn cân treo sợi tóc của Liên Xô.