Ngày tàn của giới trí thức công khai (2)

Lời nguyền rủa đáng sợ nhất lan truyền trong Liên Xô không phải là bạn sẽ phải đối mặt với cuộc điều tra của KGB, Bộ Nội vụ, hay Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật, mà là những kẻ thuộc Ủy ban Tuyên truyền Quốc gia sắp tìm đến bạn để "trò chuyện". Với tư cách là **quả bom Sa Hoàng** của dư luận Liên Xô, cơ quan này đã **lột xác hoàn toàn** từ các sự kiện của Yeltsin và Gorbachev, không còn là những **gia súc xám xịt** thất bại liên tiếp trước "diễn biến hòa bình" của phương Tây trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, mà là **Hồng quân Ura xông pha** đáng sợ.

Về bản tin về Yeltsin, Yanaev đã gần như dùng phong cách **báo lá cải** để **vạch trần bộ mặt xấu xí** của ông ta. Tất cả các sự kiện đều được kèm theo hình ảnh, thậm chí chi tiết đến từng dấu thập phân thứ hai của số tiền viện trợ Mỹ mà ông ta nhận được cũng được liệt kê. Điều này hoàn toàn khác biệt so với các bản tin khô khan, theo khuôn mẫu trước đây, càng làm tăng thêm tính thuyết phục.

Từ **ngôi sao cứu quốc** biến thành **gã hề bị mọi người khinh bỉ**, tư tưởng tự do mà Liên Xô đã tốn hàng chục năm tâm huyết để đề phòng, lại bị Bộ Tuyên truyền Liên Xô mới thành lập **phản công** bằng giấy và bút.

Trong việc **chiếm lĩnh cao địa dư luận**, Yanaev có kinh nghiệm hơn bất kỳ ai khác. Chủ nghĩa tự do không phải là **vạn năng**, việc nâng một tư tưởng nào đó lên một tầm cao quá mức sẽ dẫn đến tình huống khó xử. Một khi tư tưởng đó biểu hiện dù chỉ một chút phi lý hoặc thiếu sót, thì sự sụp đổ tiếp theo sẽ diễn ra nhanh chóng và đáng sợ. Nếu các người Mỹ tự hào rằng tự do và nhân quyền là chủ nghĩa tiên tiến và hợp lý nhất trên thế giới, thì tôi cũng có thể đưa ra một nghìn ví dụ tiêu cực để phản đối nó.

Yanaev biết rằng nhân dân Liên Xô muốn **chấm dứt tận gốc** **chủ nghĩa đế quốc**, hy vọng cuộc sống dân sinh được cải thiện. Họ không cố tình phản đối **chủ nghĩa cộng sản**, theo đuổi tự do và dân chủ. Chỉ là một số kẻ **có ý đồ xấu** đã lấy khẩu hiệu lật đổ Liên Xô để **ôm trọn lợi ích quốc gia vào túi**, rồi biến Liên Xô thuộc về nhân dân thành một nước Nga do **giới tài phiệt** thống trị mà thôi.

Còn những trí thức ngây thơ kêu gọi dân chủ, đến khi Liên Xô tan rã mới nhận ra mọi thứ đều không như kịch bản mình tưởng tượng, đã chọn cách **tự sát tạ tội** với vẻ **cao thượng**. Yanaev từ trước đến nay đều khinh thường những kẻ hèn nhát vô dụng như vậy, sống thì làm hại đất nước, chết rồi còn muốn được **tôn vinh hết mực**? Đúng là nằm mơ. Những kẻ như các người đáng lẽ phải bị **bánh xe lịch sử nghiền nát**, trở thành bụi trần. Để các người biết kết cục của việc **châu chấu đá voi** là như thế nào.

Sáng sớm hôm đó, khi Yakovlev ra khỏi nhà để xếp hàng mua bánh mì, ông ta ghé qua sạp báo và muốn mua một tờ. Vừa định trả tiền thì ông ta chợt nhận thấy ánh mắt những người xung quanh nhìn mình có vẻ không đúng. Yakovlev nghi ngờ soi mình trong tấm gương trước sạp báo, nhưng không thấy gì bất thường.

Đợi đến khi ông ta quay người định cầm báo đi, thì thấy ngay cả ông chủ sạp báo cũng nhìn mình với ánh mắt **không có ý tốt**. Yakovlev theo bản năng sờ lên mái tóc thưa thớt của mình, hỏi: "Đồng chí, các người đang nhìn gì vậy?"

Ông chủ đặt ngón trỏ vào tờ báo trên tay Yakovlev, chỉ vào một chuyên mục, rồi lại chỉ vào Yakovlev, giọng điệu có vẻ **thiếu lịch sự**: "Ông có phải là người trên tờ báo này không? Tên là Yakovlev?"

"Đúng vậy, là tôi." Yakovlev mở tờ báo ra mới thấy mình được đăng trên trang nhất của **Nhật báo Moscow**, cùng với ông ta trên trang bìa ngoài người bạn cũ Korotich, còn có hơn hai mươi phóng viên, nhà bình luận hoặc nhà văn khác cũng vinh dự đứng đầu danh sách trang bìa báo.

Và tiêu đề của bản tin này là **"Người hùng của Liên Xô, trí thức kiến nghị chung ra lệnh cấm rượu"**. Chính phủ còn tuyên bố ở cuối bản tin rằng đã luôn theo dõi sát sao mức độ sức khỏe của công dân Liên Xô, và sẽ **nghiêm túc xem xét tính khả thi** của việc ban hành lại lệnh cấm rượu.

Đây là một bức thư kiến nghị chung **gây thù chuốc oán** kinh khủng với nhân dân. Trong đó, những lời nói dối bịa đặt của Yakovlev đã **miệt thị** những người uống rượu thấp kém và dơ bẩn như **súc vật**. Thậm chí còn **châm biếm** rằng vì dân chủ và tự do, những người này nên bị ném vào các mỏ than ở Siberia, chỉ có những cặn than mới có thể dung thứ cho những công nhân, nông dân nồng nặc mùi rượu và hôi thối.

"Đây thực sự không phải tôi viết, tôi thề!" Yakovlev gần như **mếu máo** nói với ông lão đã đứng dậy ra khỏi sạp báo. Trên đường, ngày càng nhiều người nhận ra nhân vật quan trọng này, vây quanh ông ta và **gay gắt lên án** Yakovlev.

"Ông có uống rượu không? Đừng nói với tôi là ông không giống đàn ông, ngay cả rượu cũng không uống. Nếu hôm nay ông không giải thích tại sao, thì đừng hòng bước ra khỏi đây." Một người đàn ông vạm vỡ nắm chặt các khớp ngón tay kêu **khục khục**, như thể sẵn sàng **đánh đập Yakovlev ngay giữa đường**.

"Khoan đã, mọi chuyện không như các người nghĩ đâu, tôi cũng chưa biết chuyện gì đang xảy ra mà." Đối mặt với thái độ **hung hăng** của đám đông, Yakovlev chỉ có thể dùng từ **đỏ mặt tía tai** để miêu tả.

"Còn nữa, ông dựa vào đâu mà **vu khống** công nhân và nông dân chúng tôi? Chỉ dựa vào việc ông biết viết vài bài báo sao? Khinh bỉ thay, loại người như ông có ích gì cho đất nước và xã hội. Còn dám lớn tiếng nói chúng tôi là lũ súc vật hôi hám, tôi nói cho ông biết, dù lát nữa có bị KGB bắt đi cũng phải đánh cho ông một trận!" Một người khác đã túm lấy cổ áo Yakovlev, bàn tay còn lại chuẩn bị giáng một cú đấm vào mặt ông ta.

Lúc này, một giọng nói trầm trầm từ trong đám đông vang lên: "Tôi là người của KGB, các người cứ tiếp tục đi, tôi coi như không thấy gì cả. Cảnh sát đến tôi sẽ giải thích."

Thế là, Yakovlev đáng thương đã bị một trận **đấm đá túi bụi** trong sự phẫn nộ của người dân, thậm chí chiếc kính của ông ta cũng bị dẫm nát trong lúc xô đẩy. Lúc này, ông ta mới chợt hiểu ra rằng, sự tức giận của quần chúng nhân dân không thua kém gì sự đàn áp của bộ máy bạo lực. Và điều đáng ghét nhất là những cảnh sát Bộ Nội vụ, những kẻ mà ông ta đã **nguyền rủa ngàn vạn lần** trong các bài báo, khi đến nơi và hiểu rõ tình hình, lại chỉ đứng một bên **nói cười vui vẻ**, hoàn toàn không có ý định ra tay cứu ông ta.

Lúc này Yakovlev mới hiểu ra rằng, một khi rời khỏi sự bảo vệ của pháp luật và trật tự, ông ta chẳng là gì cả. Những người dân từng bị xúi giục chống lại Liên Xô giờ đây lại coi ông ta là kẻ thù, còn cơ quan chấp pháp mà ông ta từng **bất chấp lương tâm** chỉ trích thì giờ đây cũng chọn cách **đứng nhìn**, mặc cho vị **trí thức công khai** đã bôi nhọ họ phải nếm trải **mùi vị chuyên chính của nhân dân**.

Khi đám đông tản đi, Yakovlev, bị đánh đến nỗi không thể đứng dậy, rên rỉ nằm nửa người trên đất, miệng không ngừng **nguyền rủa** đám đông côn đồ, nguyền rủa những cảnh sát **thấy chết không cứu**, ông ta nhất định sẽ khiến những kẻ đó **phải trả giá**. Tuy nhiên, Yakovlev đương nhiên không biết rằng tất cả những điều này đã bị KGB bí mật chụp ảnh lại: những người dân kích động, những cảnh sát Bộ Nội vụ ra tay giúp đỡ, và Yakovlev bị đánh vẫn nằm trên đất với vẻ mặt phẫn uất, lại trở thành **tiêu đề trang nhất** của bản tin ngày mai.

Sau khi được đưa đến bệnh viện để điều trị, Yakovlev mới biết không chỉ riêng mình ông ta gặp nạn, mà những trí thức công khai khác cũng bị vu khống cùng ký tên kiến nghị cấm rượu cũng **gặp xui xẻo**: hoặc bị người khác tạt nước lạnh vào người khi ra ngoài mua đồ, hoặc bị người ta từ phía sau đẩy ngã xuống tuyết không đứng dậy được, giống như Yakovlev, phải nhập viện.

Giới trí thức công khai đã dùng chính trải nghiệm của mình để nói cho tất cả mọi người biết, **chọc giận một dân tộc thích uống vodka** sẽ có kết cục như thế nào.

Tranh thủ lúc từ bệnh viện ra ngoài, Yakovlev với cái đầu băng bó kín mít gọi điện cho Korotich từ một bốt điện thoại công cộng: "Alo, Korotich à? Tôi là Yakovlev, tôi muốn hỏi anh có thấy bản tin kiến nghị chung đó không? Đúng rồi, cái đó đó. Chúng ta bị **tính toán** rồi. Tôi không biết ai đã viết bản tin kiến nghị chung đó, nhưng tôi nhất định sẽ cho hắn ta **một bài học**!"

Korotich, người có đầu óc nhanh nhạy hơn Yakovlev, nắm chặt ống nghe, đồng thời tránh mặt người nhà, kéo dây điện thoại dài ra ban công bên cạnh, cố gắng hạ thấp giọng nói với ông ta: "Yakovlev, anh vẫn chưa nhận ra sao? Không có kẻ chủ mưu nào cả, đây hoàn toàn là **bộ phận chính phủ đang tính toán chúng ta**!"

"Cái gì?" Yakovlev rõ ràng rất bất ngờ khi nghe tin này.

"Đúng vậy, nếu tôi không nhầm thì các cuộc tấn công vào giới trí thức công khai như chúng ta sẽ còn tiếp tục. Ôi Chúa ơi, kể từ khi các tờ báo khác bị cấm, Bộ Tuyên truyền Cách mạng Liên Xô, vốn đã chiếm ưu thế về dư luận, bắt đầu **vu khống** chúng ta. Họ lợi dụng hành động cấm rượu bị quần chúng phản đối nhất để **đổ tiếng xấu** lên chúng ta. Bây giờ tài chính của Liên Xô đã khó khăn đến vậy rồi, làm sao họ có thể từ bỏ khoản lợi nhuận khổng lồ từ rượu được chứ? Chẳng lẽ họ lại trực tiếp từ bỏ một phần mấy thu nhập tài chính sao? Anh thực sự nghĩ rằng chính phủ là đồ ngu, không nhìn ra rằng kiến nghị chung là giả sao?"

Korotich tiếp tục phân tích: "Anh và tôi đều phải cẩn thận, tiếp theo sẽ có đủ loại **vu khống và tin đồn** tấn công chúng ta. Đương nhiên chúng ta **bất lực**, vì không có tờ báo nào sẽ đăng tuyên bố thanh minh của chúng ta. Như vậy, quyền chủ động hoàn toàn nằm trong tay Moscow, chúng ta chỉ là **những con cừu mặc người ta xẻ thịt**!"

"Chúng ta phải **huy động quần chúng, biểu tình tuần hành**, phản đối chính phủ can thiệp vào cơ chế báo chí." Yakovlev nói một cách kích động, "Có lẽ chúng ta tự mình ra ngoài biểu tình, để quần chúng biết chúng ta vô tội!"

Korotich đỡ trán nói: "Vô ích thôi, Yakovlev. Theo hiểu biết của tôi về Moscow, e rằng anh chưa kịp ra đường thì đã bị một lũ côn đồ vây quanh và đánh đấm túi bụi rồi. Mức độ **kích động lòng người** của đám người tuyên truyền còn đáng sợ hơn chúng ta, hơn nữa chúng có lẽ còn **bắt tay** với Bộ Nội vụ hoặc KGB. Chúng chịu trách nhiệm **dựng chuyện**, KGB chịu trách nhiệm giám sát, và thực hiện việc quan sát tình hình của chúng ta."

"Nếu anh không chịu đầu hàng, thì hãy **trốn đi**. Dù sao thì viện trợ của Mỹ cộng với việc xin **tị nạn chính trị** đủ để anh sống qua ngày ở phương Tây rồi. Nếu cứ tiếp tục như thế này, ngoài bệnh viện tâm thần Kazan, anh còn có kết quả tốt nào nữa không?" Korotich cúp điện thoại, không biết vẻ mặt của Yakovlev ở đầu dây bên kia sẽ ra sao khi nghe câu cuối cùng đó.

Bộ máy bạo lực của Liên Xô không còn là sự trừng phạt trực tiếp và thô bạo như trước, mà trở nên **xảo quyệt hơn, không để lại dấu vết**. Nó đẩy bạn vào thế đối đầu với nhân dân, rồi dùng đủ mọi cách để **giẫm đạp bạn dưới chân**, đây quả thực là **chuyên chế của dân chủ**!

Korotich liếc nhìn lá thư vừa mới viết được một đoạn đầu trên bàn, dòng mực đầu tiên vẫn chưa khô, chỉ là một lời xưng hô súc tích và một câu nói đầy bất lực.

"Kính gửi Đại sứ quán Mỹ, tôi là Korotich, một nhà văn bị chính quyền Liên Xô bức hại..."