Ngày tàn của giới trí thức công khai (3)

Trong khi Korotic vội vàng xin tị nạn chính trị để tận hưởng ánh nắng tự do ở Miami, đồng chí Yakovlev không may mắn một lần nữa lại trở thành tâm điểm của sự chỉ trích khi được đăng báo. Bức ảnh được đăng trên báo lần này có ý nghĩa khá thú vị: đồng chí Yakovlev, người bị người khác đánh đập, đã từ chối sự giúp đỡ của cảnh sát và trừng mắt nhìn đối phương, trông như cố tình tỏ vẻ không hề nhân nhượng.

Cơn bão dư luận do truyền thông chính thức của Liên Xô tạo ra còn đáng sợ hơn cả giới trí thức công khai. Chỉ cần thay đổi trình tự các bức ảnh thôi là câu chuyện đã trở thành một hình ảnh hoàn toàn khác. Dường như Yakovlev hoàn toàn không biết ơn chính phủ, thậm chí còn có vẻ trách móc.

Những gì quần chúng nghĩ trong lòng không còn là điều mà Yakovlev có thể đoán được nữa. Điều duy nhất anh biết là anh đã hoàn toàn trở thành trò cười trong mắt công chúng, hoặc một kẻ thù chung của toàn dân thu hút sự căm ghét.

Bộ Tuyên truyền Liên Xô đang từng bước phá hủy cuộc đời anh, nhưng Yakovlev vẫn bất lực. Anh thậm chí không dám ra khỏi nhà vì một khi ra đường, mọi người sẽ chỉ trỏ và thì thầm bên cạnh anh rằng đây chính là tổng biên tập báo từng bị quần chúng bao vây vì ủng hộ lệnh cấm rượu.

Ngoài Yakovlev, cuộc sống của những "trí thức công khai" khác cũng chẳng khá hơn là bao. Bộ Tuyên truyền Liên Xô, với tư cách là tiếng nói của quốc gia, dường như đã nhắm vào nhóm người này, và sẽ không bỏ qua cho đến khi họ thân bại danh liệt.

Điều khiến Yakovlev khó chấp nhận nhất là lời chia tay của Korotic. Anh ta đã thành công trong việc xin tị nạn chính trị và có được tấm vé vào Mỹ. Korotic chỉ nói với Yakovlev điều này một ngày trước khi rời đi, điều này khiến Yakovlev có cảm giác bị phản bội.

Khi ra sân bay tiễn biệt, Yakovlev vẫn không quên những lời cuối cùng mà Korotic nói với anh. Korotic ôm Yakovlev, vỗ vai anh và khẽ nói: "Hãy rời khỏi đây đi, chúng ta không phải là đối thủ của Liên Xô."

Yakovlev lắc đầu. Là một người theo chủ nghĩa lý tưởng, kể từ khi biết về cuộc Đại Thanh trừng của Liên Xô, anh đã một lòng muốn giải thể chế độ cực đoan này để mang lại tự do và hy vọng thực sự cho người dân Nga.

"Đi đi, Korotic, sau khi rời khỏi đây đừng bao giờ quay lại. Sự nghiệp chưa hoàn thành của cậu, tôi sẽ tiếp tục nỗ lực cho đến khi chế độ tà ác bị giải thể hoàn toàn bằng nỗ lực của tất cả chúng ta."

Sự kiên trì của Yakovlev trong mắt Korotic chỉ là một trò đùa. Tự do? Ai cũng biết họ chẳng qua chỉ là chó canh cửa để dư luận Mỹ hủy diệt Liên Xô, lấy đâu ra nhiều chủ nghĩa lý tưởng và chủ nghĩa lãng mạn đến thế. Nhưng Korotic không nỡ vạch trần điều này, chỉ mỉm cười với Yakovlev rồi vẫy tay chào tạm biệt.

---

Vài ngày sau, không ngoài dự đoán, Yakovlev đọc được trên báo những tội danh đầy tai tiếng của Korotic, bao gồm việc nhận viện trợ của Mỹ, cố ý bôi nhọ và bịa đặt lịch sử Liên Xô. Rất nhiều điều không liên quan đến việc lật đổ chính quyền, nhưng đủ để khiến Korotic mang tiếng xấu. Tờ báo viết: "Vì giới trí thức công khai yêu cầu chính phủ phải đối xử chân thành với nhân dân, vậy xin hỏi họ đã cố ý bôi nhọ lịch sử Liên Xô như thế nào? Nếu nền dân chủ, sự tự do của các người chỉ là những thủ đoạn bất chấp để đạt được những mục đích đen tối, vậy thì xin hãy cút khỏi mảnh đất này, đến phương Tây cấu kết với nhau đi, rồi sẽ có một ngày chúng ta sẽ mừng vì quyền lên tiếng của quốc gia không bị một nhóm người như vậy nắm giữ."

"Đảng Cộng sản Liên Xô chết tiệt, đúng là lũ quỷ không thể nói lý!" Yakovlev ném mạnh tờ báo xuống đất và giẫm lên mấy lần. Điều này khiến Yakovlev nhớ lại trước đây tờ báo còn công khai xu hướng đồng tính của một "trí thức công khai" nào đó. Trong thời đại mà người dân vẫn chưa đủ khoan dung với người đồng tính đến mức có thể đăng báo, bài báo đã dùng những lời lẽ cay độc nhất để chế giễu nhà văn có sở thích đặc biệt này. Và nhà văn này trước đó đã đăng bài xúc phạm Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc, chỉ trích tại sao họ không bị Đức Quốc xã giết sạch.

Tất nhiên, kết quả cuối cùng là nhà văn này đã nhảy lầu từ tầng năm và tử vong tại chỗ. Con người luôn phải trả giá cho những gì mình đã làm, phải không?

Nguyên tắc của Bộ Tuyên truyền Liên Xô là vậy: vì giới trí thức công khai không nói lý, thì đừng trách chúng tôi dùng mọi thủ đoạn, hèn hạ và tàn nhẫn.

Mỗi ngày, Yakovlev cứ thế nằm vật vờ trên giường, nhìn đồng hồ trên bàn trôi qua từng phút từng giây mà bất lực. Mất việc và mất lòng tin của nhân dân, anh không còn gì ngoài khoản viện trợ ít ỏi từ người Mỹ. Nhưng anh biết rõ, nếu cứ tiếp tục như vậy, ngay cả người Mỹ cũng sẽ bỏ anh đi vì anh đã mất giá trị.

"Phải tìm việc gì đó làm thôi," Yakovlev ngồi dậy, chống cằm suy nghĩ.

Lúc này, một tiếng gõ cửa vang lên trong căn phòng yên tĩnh. Yakovlev rời giường, đi đến cửa, liếc qua mắt mèo trên cửa, phát hiện bên ngoài có hai người đàn ông lạ mặt. Anh cảnh giác hỏi, "Ai đấy?"

Người bên ngoài rút thẻ ra, đặt vào mắt mèo và nói trầm giọng, "Chúng tôi là người của KGB."

---

Những gì cần đến rồi cũng sẽ đến phải không? Yakovlev hít một hơi thật sâu, anh đã sẵn sàng trở thành nạn nhân bị Liên Xô đàn áp, dù là bệnh viện tâm thần Kazan hay cái gọi là Gulag mới. Hãy đến đi, hãy để máu của mình thức tỉnh những người dân bị mê hoặc.

Yakovlev mở cửa, vẻ mặt có chút kiên quyết. Anh nói với hai đặc vụ có vẻ mặt u ám đứng trước cửa: "Tội lật đổ chính quyền nhà nước phải không? Tôi sẽ đi với các anh."

"Anh đã hiểu lầm rồi, đồng chí Yakovlev. Chúng tôi không đến để đưa anh đi điều tra," nhân viên KGB giải thích.

Yakovlev gần như nghĩ rằng tai mình có vấn đề. Người của KGB đã đích thân đến tận nhà, lẽ nào không phải vì việc đàn áp tự do ngôn luận sao?

"Như anh thấy đấy, Bộ Tuyên truyền Liên Xô của chúng tôi cần tuyển dụng một số người quen thuộc với Mỹ, quen thuộc với thế giới phương Tây để làm tổng biên tập các tờ báo dưới quyền Bộ Tuyên truyền. Chúng tôi muốn hỏi đồng chí Yakovlev có ý định này không?" Một trong số họ liếc nhìn căn phòng bừa bộn của Yakovlev, thong thả nói, "Tất nhiên, nếu anh đồng ý, các tờ báo dưới quyền Bộ Tuyên truyền sẽ rút lại những lời buộc tội và chiến dịch dư luận chống lại giới trí thức, và chúng tôi còn sẽ cho anh một căn nhà tốt hơn để tiện cho công việc của anh."

"Chiêu an? Trở thành tay sai cho bộ máy bạo lực của các anh? Mơ đi!" Yakovlev nói đầy khinh thường.

"Chúng tôi không yêu cầu anh ca ngợi Liên Xô, chỉ cần anh đưa tin về những gì xảy ra ở Mỹ, ừm, đặc biệt là những tin tức tiêu cực có thật. À, đúng rồi, thực ra bạn của anh Korotic đã đồng ý hợp tác với chúng tôi, lợi dụng cớ tị nạn chính trị để trốn sang Mỹ thu thập tin tức tiêu cực cho chúng tôi, tất nhiên chúng tôi đã trả cho anh ta một khoản thù lao rất đáng kể."

Những lời của nhân viên KGB như một quả bom nặng ký rơi vào lòng Yakovlev. Gián điệp hai mang? Khuôn mặt của Korotic trong lòng Yakovlev trở nên mơ hồ. Nhớ lại những lời đầy ẩn ý của anh ta trước khi ra đi, Yakovlev mới hiểu ra rằng Korotic vì tiền mà thực sự sẵn sàng làm bất cứ điều gì.

Một mặt nhận lương của Mỹ, được tạo dựng hình ảnh là đại diện chống lại sự đàn áp của Liên Xô, mặt khác lại âm thầm nhận thù lao của Liên Xô, gửi tất cả tin tức tiêu cực của Mỹ cho Moscow mà không bỏ sót bất cứ chi tiết nào. Yakovlev cười khổ, Korotic, bạn của tôi, bạn đã thắng, thắng một cách vẻ vang.

Bố cục mà Bộ Tuyên truyền Liên Xô sắp đặt thực sự cao minh, cao minh đến mức Yakovlev cảm thấy lúc này mình chính là một tên ngốc không hơn không kém.

"Xin lỗi, đồng chí Yakovlev." KGB, vốn luôn ngang ngược, lại bắt đầu nói lý với Yakovlev, "Anh thực sự nghĩ rằng những đồng nghiệp của anh đang đấu tranh để chống lại chế độ độc tài sao? Anh đã sai rồi, họ chẳng qua chỉ muốn chia một miếng bánh lớn trong cuộc đấu đá chính trị giữa Mỹ và Liên Xô. Liên Xô cũng vậy, Mỹ cũng vậy, chỉ cần có đủ lợi ích, những người này sẽ lợi dụng danh tiếng của mình trong quần chúng để trở thành chó canh cửa của bất kỳ ai. Lý tưởng mà anh kiên trì trong mắt người khác chẳng qua chỉ là thứ nhỏ nhặt, thậm chí không đáng một rúp trên mặt đất."

"Và, gần một nửa số trí thức công khai đã chấp nhận điều kiện mà chúng tôi đưa ra, sẵn lòng tường thuật những sự việc đen tối của Mỹ, phơi bày mặt tối của xã hội Mỹ cho nhân dân Liên Xô. Họ không thực sự vì dân chủ, mà chỉ thông qua những thủ đoạn này để đạt được nhiều lợi ích hơn."

"Đừng nói nữa!" Yakovlev ngắt lời nhân viên KGB đang thao thao bất tuyệt, "Làm ơn đừng nói nữa!"

---

Khi phát hiện ra mọi người đều giả vờ ngây thơ, chỉ có mình là kẻ ngốc thật sự, thì ánh mắt của Yakovlev cũng chỉ tuyệt vọng như vậy thôi. Biểu cảm tinh thần sụp đổ như thế, các đặc vụ chỉ thấy ở những tù nhân bị giam giữ trong nhà tù bí mật của KGB.

"Tôi sẽ không đồng ý với các anh, không bao giờ trở thành đồng phạm của các anh." Giọng Yakovlev rất bình tĩnh, như thể sau khi trải qua nỗi đau xé lòng, anh trở nên bình tĩnh bất thường.

Trước đây Surkov đã hỏi Yanaev, nếu những người này không chấp nhận điều kiện của chúng ta và vẫn cố chấp thì sao, câu trả lời của Yanaev rất đơn giản: **hủy diệt hoàn toàn niềm tin tinh thần của những người này**, dù không muốn tham gia vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội vĩ đại, cũng không thể tạo ra bất kỳ sóng gió nào nữa.

"Vậy thì thật đáng tiếc, chúng tôi đi đây, bảo trọng nhé, đồng chí Yakovlev, Liên Xô ở bên anh." Hai nhân viên KGB lịch sự rời khỏi phòng của Yakovlev.

Yakovlev thẫn thờ ngồi xuống đất, niềm tin tan vỡ không khác gì rút cạn linh hồn một con người. Nghĩ đến bao nhiêu năm nay mình đã bôn ba vì tự do của nhân dân Liên Xô, đổi lại chỉ là một trò lừa bịp lý tưởng.

Yakovlev mở ngăn kéo, bên trong có một khẩu súng lục ổ quay. Anh đã từng tưởng tượng có một ngày người của KGB đến tìm, anh sẽ dùng khẩu súng này để tự sát một cách anh dũng, nhưng không ngờ mình lại cầm khẩu súng này không phải để hiến thân vì tự do và công lý, mà là vì lý tưởng tan vỡ mà chọn cái chết.

"Cái quái quỷ dân chủ gì, cái thứ tự do giả dối gì, tất cả hãy xuống địa ngục đi! Các người và chủ nghĩa độc tài đều là một lũ!"

Sau khi viết dòng di chúc ngắn gọn này, Yakovlev cầm khẩu súng đã nạp đạn, đặt nòng súng vào miệng, hít một hơi thật sâu rồi nhắm mắt lại.