Chiến lược tuyên truyền

Chỉ thị cấp cao của Yanayev về việc cảnh giác với chủ nghĩa cực đoan cánh tả lan truyền như tuyết, được phân phát dưới dạng văn bản đến tất cả các cán bộ Xô Viết. Trong văn bản, anh nhấn mạnh rõ ràng phải cảnh giác với sự xuất hiện của tư tưởng cực đoan cánh tả, ngăn chặn Liên Xô bị đưa vào một thái cực khác. Văn bản này giống như một cái tát, giáng mạnh vào mặt những người cho rằng Liên Xô đã quay trở lại con đường cộng sản.

Yanayev cũng kiên quyết cho rằng, để ngăn chặn bản thân bị thẩm thấu về tư tưởng, cần phải xây dựng một niềm tin đủ mạnh tương tự. Chỉ hạ thấp các giá trị dân chủ và tự do hóa của đối thủ không phải là kế sách lâu dài, Liên Xô cần phải có một niềm tin đủ sức thuyết phục, có thể dùng để duy trì mối quan hệ giữa Liên Xô và các nước cộng hòa liên bang. Liên Xô, để duy trì sự đoàn kết dân tộc, đã lấy chủ nghĩa cộng sản làm mục tiêu cố kết lòng người, nhưng lại tạo ra hệ thống quan liêu và đặc quyền khổng lồ nhất thế giới này.

Thế là, các giá trị tư tưởng kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa xã hội và lòng yêu nước tự nhiên được đưa vào phạm vi cân nhắc của Yanayev. Lý do Mỹ có thể tập hợp những người khác màu da và khác tín ngưỡng lại với nhau, chủ nghĩa yêu nước có công rất lớn trong khía cạnh này.

Vì vậy, Yanayev cũng đề xuất khẩu hiệu “ủng hộ chính phủ Liên Xô tức là yêu Tổ quốc thân yêu” với các nước cộng hòa liên bang. Khẩu hiệu yêu nước này từng đóng vai trò quan trọng trong Chiến tranh Vệ quốc, nhưng sau đó do sự cứng nhắc của bộ máy tuyên truyền Liên Xô mà chủ nghĩa yêu nước đã bị tầng lớp quan liêu tự phủ nhận.

Để làm được điều này, về hình thức tuyên truyền, Yanayev cũng từng tìm Surkov. Với tư cách là người được chọn để dẫn dắt kỷ nguyên mới của cơ quan tuyên truyền Liên Xô, anh đã giao trọng trách này lên vai Surkov. Yêu cầu của Yanayev là phải dần dần thẩm thấu lòng yêu nước vào nhận thức công chúng bằng những cách mà quần chúng nhân dân yêu thích, và phải là hình thức dễ chấp nhận. Đừng để người ta cảm thấy đó là sự ca ngợi vô não do chính quyền cố ý làm.

“Sử dụng nhiều hình thức như hội họa, điện ảnh, đặc biệt là tập trung vào thế hệ trẻ em, chúng không thể tiếp tục bị các giá trị tự do hóa mà phương Tây đề xướng xâm nhập nữa.” Yanayev nhắc nhở.

“Hội họa, tranh tuyên truyền sao? Nhưng tranh tuyên truyền thì hiệu quả thực tế không như mong đợi.” Surkov thiện ý nhắc nhở. Trước đây, những kẻ ngu ngốc của bộ tuyên truyền gần như đã đẩy hình ảnh Liên Xô xuống vực sâu. Điều đó cũng xác nhận một câu nói, bộ tuyên truyền của các nước xã hội chủ nghĩa gần như đều là kẻ thù của quốc gia.

“Không không không, tranh tuyên truyền cũng quá cứng nhắc. Sẽ khiến người ta có cảm giác đây là do chính quyền cố ý làm.” Yanayev suy nghĩ một chút rồi nói, “Chúng ta có thể dùng hình thức truyện tranh, để trẻ em hoặc thanh niên đều dễ chấp nhận hơn hình thức tuyên truyền này, và dần dần ảnh hưởng đến lòng yêu nước, yêu nhân dân, ủng hộ Liên Xô của họ.”

“Truyện tranh?” Surkov hơi ngẩn ra, đây cũng là lần đầu tiên ông nghe thấy một ý tưởng mới mẻ như vậy.

Là một người xuyên không, Yanayev đương nhiên biết sức ảnh hưởng của truyện tranh. Ví dụ, cánh hữu của Nhật Bản đã cho ra mắt “Kancolle” (Bộ sưu tập Hạm nương) để tuyên truyền và tô hồng chủ nghĩa quân phiệt cho những “otaku” đó chẳng phải sao?

“Đúng vậy, truyện tranh. Ví dụ, chúng ta có thể dùng phương pháp nhân hóa động vật để thể hiện các quốc gia trên thế giới. Liên Xô có thể là một con gấu khổng lồ. Còn Mỹ là đại bàng. Sau đó Pháp là gà trống Gaulois, Anh là bò John, Trung Quốc là thỏ. Thể hiện các sự kiện quốc tế bằng cách mà thế hệ trẻ yêu thích. Và lồng ghép yếu tố yêu nước vào truyện tranh, thể hiện bằng cách mà quần chúng nhân dân yêu thích, mà lại không khiến chúng ta cảm thấy đang tự ca ngợi mình.”

“Đây thực sự là một cách biểu đạt rất sinh động và hình tượng, chỉ có Tổng Bí thư Yanayev mới có thể nghĩ ra.” Surkov cảm thán, đây không phải là nịnh bợ, mà là sự tán thưởng đối với ý tưởng của Tổng Bí thư.

“Đồng chí Surkov, các đồng chí làm công tác văn hóa càng nên đi sâu vào quần chúng để tìm hiểu xem họ thực sự thích gì. Một người tự mình làm việc mà không suy nghĩ là hành vi xa rời quần chúng.” Yanayev thiện ý nhắc nhở.

Nếu đám người bảo thủ ở Liên Xô có được một nửa tầm nhìn của một người xuyên không như mình, thì bộ tuyên truyền năm xưa đã không bị hai kẻ phản bội Đảng Cộng sản Liên Xô do Khrushchev đề bạt làm cho tan nát như vậy.

“Còn về phim ảnh, chúng ta có thể cố gắng làm mờ vai trò và ảnh hưởng của đảng trong đó. Ví dụ, trong thời kỳ Thế chiến thứ hai, hãy thể hiện nhiều hơn về chính phủ, tinh thần anh dũng của các chiến sĩ Hồng quân, thể hiện rằng trong khi họ chiến đấu và cống hiến cho Tổ quốc vĩ đại, Liên Xô và Tổ quốc thân yêu cũng không quên họ. Hãy nhớ, phải kết hợp những nhân vật nhỏ với những sự kiện lớn. Nâng cao hình ảnh tích cực của Liên Xô từ nhiều khía cạnh.”

Nói đến đây, Yanayev nghĩ ngay đến hai bộ phim “Kẻ thù trước cổng” (Enemy at the Gates) và “Stalingrad”. Mặc dù “Kẻ thù trước cổng” vẫn tiếp tục mô típ Hollywood bôi nhọ Liên Xô, nhưng giống như cách người Mỹ thích bôi nhọ Liên Xô rồi bôi nhọ mãi đến khi tự mình “Ura” (hô hào như người Nga) vậy, về mặt cốt truyện, “Kẻ thù trước cổng” vẫn khá hay.

Những tác phẩm này của Mỹ nếu lấy để “ăn cắp bản quyền” thì hiệu quả chắc hẳn sẽ rất tốt. Ví dụ như phiên bản Liên Xô của “Fury” (Cuồng nộ), phiên bản Liên Xô của “Giải cứu binh nhì Ryan”, phiên bản Liên Xô của “Band of Brothers” (Đội huynh đệ). Mặc dù các quốc gia xã hội chủ nghĩa không có giải Oscar hay khái niệm phòng vé, nhưng cũng đủ sức đánh bại các bộ phim Hollywood cùng năm của phương Tây rồi.

Đương nhiên, Yanayev chỉ nói ra ý tưởng của mình cho Surkov, việc chấp bút cụ thể vẫn phải giao cho các đạo diễn của Xưởng phim Moscow nghiên cứu, còn những việc này thì cứ để Surkov, vị Bộ trưởng Tuyên truyền này, phải lo lắng đi, ai bảo ông ta là người phụ trách mảng tuyên truyền dư luận của Liên Xô chứ.

“Chúng ta ít nhất mỗi năm phải ra một bộ phim đủ xuất sắc, có thể sánh ngang với Oscar, khiến Hollywood phương Tây phải xấu hổ, đồng thời đảo ngược thế yếu trong công tác tuyên truyền của chúng ta.” Yanayev nói với vẻ tự hào. Nếu lúc đó anh không xuyên không vào Yanayev, ít nhất anh cũng nên đi làm phim, ít nhất cũng phải giành được giải Oscar Đạo diễn xuất sắc nhất chứ.

“Mỗi năm một bộ?” Surkov hơi ngạc nhiên, ngay cả ông cũng không dám đảm bảo kịch bản phim mình viết ra không có sự chênh lệch chất lượng, nhưng Tổng Bí thư lấy đâu ra sự tự tin như vậy?

“Đúng vậy.” Yanayev khẳng định, với đề cương do anh cung cấp, những đạo diễn giỏi nhất của Moscow sẽ biên kịch và quay phim, gần như là không giới hạn kinh phí để quay những bộ phim này.

“À đúng rồi, trước đây Tổng Bí thư có nói về bộ truyện tranh đó, tôi thấy rất hứng thú. Tổng Bí thư định đặt tên gì cho bộ truyện tranh này ạ?” Đối với bộ truyện tranh do Tổng Bí thư Đảng Cộng sản đích thân chỉ đạo, Surkov không dám lơ là, muốn sớm chốt kế hoạch.

“Tên sao.” Yanayev day trán suy nghĩ một chút, rồi nói, “Tên là ‘Năm ấy, gấu ấy, những chuyện ấy’ đi.”